27/08/2026
Một trận đấu và 30 năm
Nếu chỉ nhìn đơn thuần vào trận chung kết lượt về ASEAN Cup 2026 giữa Việt Nam và Thái Lan ngày 26 tháng 8 vừa qua, có lẽ nhiều người hâm mộ bóng đá Việt Nam sẽ có cảm giác chưa thật sự đã. Chưa đã, bởi trong phần lớn trận đấu, đặc biệt là hiệp một, chúng ta phòng thủ khá bị động trước những đợt tấn công chủ đích và linh hoạt của người Thái.
Trong bóng đá, khi đã có vốn liếng 2-0 ở lượt đi và chưa sở hữu một nền tảng vượt trội đối thủ, lựa chọn chơi phòng ngự ở trận lượt về là hoàn toàn hợp lý. Vấn đề nằm ở cách phòng ngự và cự ly phòng ngự. Phòng ngự từ giữa sân, chủ động bịt kín các hướng lên bóng của đối phương, như cách đội tuyển Việt Nam từng làm trong trận chung kết lượt về với Malaysia năm 2018 hay lùi sâu phòng ngự ở một phần ba sân nhà? Với từng đối thủ, từng thời điểm, từng triết lý, mỗi huấn luyện viên sẽ có một lựa chọn khác nhau.
Nhìn vào những diễn biến trên sân, tôi có cảm giác Việt Nam đã phòng thủ theo phương án thứ hai: 1/3 sân nhà. Vì không ở trong ban huấn luyện Việt Nam nên tôi không biết đó là chủ ý của huấn luyện viên Kim Sang-sik, hay chấn thương và sự quá tải của Hoàng Đức - trái tim ở hàng tiền vệ cùng khả năng thi đấu linh hoạt của người Thái đã đẩy chúng ta vào thế phòng ngự như vậy. Nhưng rõ ràng, đây là một kiểu phòng ngự mong manh, bởi nó trao cho đối phương quá nhiều đất diễn.
Tuy nhiên, sự nổi bật của một vài cá nhân, cộng với sự ủng hộ ra mặt của thần may mắn, đã giúp chúng ta bù đắp lại.
May mắn khi người Thái đá hỏng quả phạt đền ở một thời điểm vô cùng nhạy cảm. Nếu để ý, bạn sẽ nhận ra,đây đã là lần thứ hai người Thái hỏng một quả phạt đền trên sân Mỹ Đình. Lần đầu là ở vòng loại World Cup 2022, khi Theerathon Bunmathan thực hiện quả phạt đền nhưng bị thủ môn Văn Lâm bay người cản phá.
May mắn khi người Thái hai lần đưa bóng vào lưới nhà. Tất nhiên, những bàn phản lưới ấy đều xuất hiện sau những sức ép mà Việt Nam tạo ra, và bàn phản lưới thứ hai ở phút 90+3 mang đến một cảm giác rất đặc biệt. Bởi cũng chính ở phút 90+3, Lê Công Vinh từng bất ngờ đánh đầu ghi bàn trong trận chung kết lượt về AFF Cup 2008, giúp Việt Nam lần đầu tiên giành chức vô địch Đông Nam Á. Phút 90+3 trong những trận chung kết lượt về với người Thái trên sân Mỹ Đình, vì thế, dường như đã trở thành một thứ dấu ấn rất khó giải thích. Có thể gọi đó là ám ảnh, là duyên nợ, là may mắn, thậm chí là một sự yểm trợ nào đó mà logic bóng đá thông thường không thể nào lý giải.
Sau trận đấu, huấn luyện viên trưởng Thái Lan nói rằng đội bóng của ông chơi hay hơn Việt Nam. Nếu nhìn thuần túy ở góc độ chuyên môn, và ở riêng trận đấu này, ông ta có lý để nói như vậy. Việc thừa nhận cái lý ấy không làm chúng ta thấp đi. Ngược lại, nó giúp chúng ta tỉnh táo hơn trên tâm thế “nhà vô địch”.
Tuy nhiên, với một nhà vô địch, câu chuyện không thể chỉ dừng lại ở một trận đấu, mà phải là một giải đấu. Nhìn nhận toàn giải: Việt Nam là đội duy nhất không thua một trận nào. Đã vậy, chúng ta có cầu thủ xuất sắc nhất giải, thủ môn xuất sắc nhất giải, hai vua phá lưới, và có một quá trình chuẩn bị nghiêm túc hơn bất cứ đối thủ nào. Vì thế, nếu nhìn vào cả hành trình thay vì chỉ nhìn vào một trận chung kết lượt về mà ở đó may mắn đã nhiều lần giúp chúng ta vá lại những khoảng trống do chính mình tạo ra thì chức vô địch là hoàn toàn xứng đáng.
Nhưng có lẽ còn phải nhìn xa hơn một giải đấu, để thấy suốt ba thập niên cạnh tranh giữa hai nền bóng đá láng giềng. Ở Tiger Cup 1998, khi Việt Nam thắng Thái Lan 3-0 trên sân Hàng Đẫy, nhiều người cho rằng đó chỉ là một chiến thắng nhất thời. Đến AFF Cup 2008, khi Việt Nam thắng Thái Lan 2-1 ngay trên sân khách rồi sau đó giành chức vô địch, huấn luyện viên Calisto vẫn rất tỉnh táo khi nói rằng nền bóng đá Việt Nam vẫn đứng dưới nền bóng đá Thái Lan.
Điều đó có nghĩa là trong suốt một thời gian dài, dù Việt Nam đôi khi có thể thắng Thái Lan trong một trận đấu cụ thể, thì những chiến thắng ấy vẫn chưa đủ để xóa nhòa khoảng cách giữa hai nền bóng đá.
Nhưng bây giờ, câu chuyện đã khác đi. Từ AFF Cup 2024 đến 2026, Việt Nam đã thắng Thái Lan ba lần, hòa một lần và tạo ra một sự thay đổi rất đáng chú ý về tâm thế. Trước đây, mỗi khi gặp Thái Lan, cầu thủ Việt Nam thường bước vào sân với một chút e ngại. Còn bây giờ, chúng ta bước vào cuộc đối đầu ấy với sự tự tin rằng mình hoàn toàn có thể đánh bại họ.
Thậm chí, trước khi gặp Việt Nam ở giải năm nay, người Thái cũng phải tự lên dây cót tinh thần, phải tìm cách giải thích, chuẩn bị và lường trước những khả năng bất lợi. Chưa bao giờ họ gặp mình mà phải ngại ngần đến thế. Tháng Chín tới đây, tại FIFA ASEN Cup sẽ lại là một cuộc đối đầu nảy lửa, khi Thái Lan có thể ra sân với đội hình mạnh nhất và Việt Nam cũng sẽ làm điều tương tự. Một chiến thắng, hoặc thậm chí một kết quả hòa, sẽ tiếp tục là một chỉ dấu cho thấy chúng ta đã tiến bộ đến đâu so với nền bóng đá Thái Lan — nền bóng đá từng có một thời muốn thắng ai là thắng ở khu vực này.
Những ngày vừa qua, tôi theo dõi khá kỹ những nhận định của các chuyên gia bóng đá Thái Lan về hai đội tuyển và đặc biệt chú ý đến một cái tên: Vithaya Laohakul.
Bạn nhớ ông ấy chứ ?
Vithaya Laohakul chính là người dẫn dắt đội tuyển Thái Lan tại Tiger Cup 1998, thua Việt Nam 0-3 ở bán kết. Trong phòng họp báo sau trận thua ấy, khi một nhà báo Việt Nam hỏi đại ý: “Ông có thấy bóng đá Việt Nam đã tiến bộ gì so với những năm trước không?”, Vithaya trả lời rất thẳng: “Không. Tôi chẳng thấy Việt Nam tiến bộ gì cả.”
Nhưng mới đây, sau khi chứng kiến Thái Lan liên tiếp mất cúp vàng ĐNA vào tay Việt Nam, ông phát biểu rằng, Thái Lan đang tụt lại phía sau, và đánh giá rất cao sự phát triển về cơ sở vật chất, hệ thống đào tạo cũng như chiều sâu phát triển mà bóng đá Việt Nam đang có. Thậm chí, khi nói về giấc mơ World Cup, ông cho rằng Việt Nam có thể tiến tới những cột mốc mà Thái Lan hiện chưa chắc đạt được, và thậm chí Việt Nam có thể đứng trước Thái Lan trong câu chuyện đăng cai World Cup.
Rõ ràng là suốt 30 năm qua, nền bóng đá của chúng ta đã có sự tích lũy qua năm tháng. Cho nên, nếu chỉ nhìn vào một trận đấu, bạn có thể thấy một đội bóng phòng ngự bị động, mắc sai lầm, chơi không hay và phải nhờ đến may mắn. Nhưng nếu nhìn vào cả hành trình, bạn sẽ thấy “sự may mắn” ấy không bỗng dưng mà có. Nó là một yếu tố trong cả một hệ thống, một tổng thể, một chuỗi dài phát triển 30 năm.
Viết tới đây, tôi nghĩ nhiều tới sự thăng trầm, phát triển của một sự nghiệp, một khát vọng, một ước mơ của một đời người.
Trong bất cứ tình cảnh nào của cuộc đời mình, xin bạn đừng chỉ nhìn vào một thất bại để kết luận rằng mình yếu kém. Đừng chỉ nhìn vào một giai đoạn chật vật để phủ nhận cả hành trình. Và cũng đừng vì một ngày mình “không như ý” mà quên mất rằng mình đã mất bao nhiêu năm để trở thành con người của ngày hôm nay.
Điều quan trọng không phải là hôm nay chúng ta đã hoàn hảo hay chưa. Điều quan trọng là so với chính mình của mười năm trước, năm năm trước, thậm chí của ngày hôm qua, chúng ta đã đi được bao xa rồi?
Phan Đăng
Ảnh: Quyết Thắng.
S/P: Còn bạn, đã chuẩn bị để cùng QUÁN BIA TUẤN TRỌC chúc mừng đội tuyển của chúng ta chưa??
Hãy gọi ngay 02388.992.992 để nhận nhiều ưu đãi nhất nhé.
