09/09/2026
“Reiko Usuda, người phụ nữ Nhật năm nay 65 tuổi (2014) thầm lặng hằng ngày gửi mình vào công việc với mong muốn mang lại những tháng ngày tươi sáng cho hàng trăm đứa trẻ và mở ra những con đường đầy hy vọng cho những mảnh đời bế tắc bởi nỗi chật vật ‘miếng cơm manh áo’.
Bà Reiko đến Việt Nam lần đầu năm 1999. Tâm sự với tôi, bà như được sống thêm một lần nữa, đôi mắt mở to và giọng nói đầy cảm xúc:
‘Hà Nội lúc đó là một thủ đô nhưng cuộc sống của người dân còn lắm khó khăn, tôi đã thấy nhiều phụ nữ cõng con trên lưng nhưng chân không dép, nhiều trẻ em rất nhỏ đi đánh giày ngoài đường, làm công trong các cửa hàng tạp hóa… Đó là thủ đô của một đất nước ư? Thế những nơi khác thì sao? Họ sống như thế nào? Đời sống của họ ra sao? Tôi tự nghĩ mình phải làm điều gì đó, tôi có thể làm được gì?’.
Những câu hỏi như thế cứ xoáy trong đầu bà Reiko. Lúc đó bà làm cho các tổ chức tình nguyện ở Nhật Bản, và những câu hỏi đó lại càng hối thúc bà trong các dự án của mình hơn. Đó cũng là lý do sau này bà đã chọn Việt Nam làm quê hương thứ hai, cụ thể là Hội An.
Trở lại Việt Nam năm 2008, mặc dù đã từng sống ở nhiều địa phương, nhưng chính sự yên bình và đẹp đẽ nơi đây đã níu chân Reiko ở lại. Hội An trong tim bà có vị tri đặc biệt. Bà nói:
‘Hội An thật đẹp, không ồn ào tấp nập, không quá nhiều xe cộ như Tp.HCM - Hà Nội hay Đà Nẵng, thật yên bình, người dân thân thiện với những tình cảm nồng ấm, và cả những người bạn đặc biệt đang giúp tôi học tiếng Việt’.
Câu hỏi ‘Tôi có thể làm được gì?’ đã đưa bà đến với những dự án hỗ trợ cộng đồng vô cùng thiết thực. Bà cùng nhiều nhóm tình nguyện hỗ trợ phụ nữ vùng Đông Giang, Tây Giang - Quảng Nam tổ chức sản xuất sản phẩm thủ công mỹ nghệ; những lớp dạy học tiếng Nhật, dạy nấu các món Nhật cũng được tổ chức nhằm định hướng nghề nghiệp cho một bộ phận bạn trẻ, mở ra hy vọng về nghề nghiệp trong tương lai cho họ.
Bà còn đặt niềm vui của mình vào việc quyên góp quỹ từ thiện cho các em nhỏ mồ côi ở chùa Quang Châu - Đà Nẵng,
‘Có rất nhiều em bị bỏ rơi ngay từ khi mới sinh. Quang Châu là ngôi chùa gồm các nữ thầy chùa, họ chăm sóc chúng bằng tiền hương quả mà những người đi chùa đóng góp. Đó không phải là cách hay và lâu dài để nuôi dường các em về sau. Tôi và các nhóm tình nguyện khác đã quyên góp quỹ để hỗ trợ các em tại đây và các em ở các viện mồ côi Quảng Nam và Đà Nẵng’.
Reiko nói trong tương lai bà sẽ vẫn tiếp tục duy trì các dự án nhằm mang lại màu xanh, sự nhân văn cho cộng đồng, phát triển tiếp những dự án từ thiện. Tình yêu lớn dành cho những con người Hội An hiền hoà, nhân hậu và những mảnh đời đã được bà ‘tô cho màu sắc tươi sáng hơn’ chính là nguồn động lực to lớn để Reiko bỏ tất cả lại ở phía sau để gắn bó với Hội An - quê hương thứ hai của bà”.
Nguyễn Thị Thanh Thủy
Những Câu Chuyện Hội An - 2014
*
Có người đàn ông Nhật đến Nhạc - Tranh theo dõi đêm trình tấu của Thất cầm Hà Nội, hỏi ra mới biết tuổi ông đã chớm 80 - vẫn một mình thêm một hành trình khám phá thế giới.
Có hai bạn khách nữ, tuổi vừa nhỉnh 30 (1 trong 2 trên ảnh), người mới tới Hội An lần đầu, người quay lại lần hai - ở dài, đều giữ chung cảm giác bình yên và nhiều cảm xúc khi chia tay phố Hội.
(Và họ cũng cùng thú vị - ngạc nhiên khi được biết một trong không nhiều nghệ sĩ guitar cổ điển Nhật Bản đã biểu diễn trên sân khấu Nhạc - Tranh Hà Nội không chỉ một lần: Kozo Tate guitarist).
Lâu giờ, không mấy người yêu Hội An biết, ngay từ tầm giữa TK-XX hay xa hơn nữa, đã có 3 công dân Nhật chọn Hội An là nơi họ nằm lại khi qua đời, mà 2 trong 3 ngôi mộ cổ ấy cách Quán chỉ tầm 20’ rảo chân, bên lúa.
Mới thấy, ngoài 3 con phố cổ - di sản Hội An có dấu ấn từ Nhật Bản, vẫn là điểm đến thuyết phục của người Nhật, dẫu trong mắt họ, nơi đây còn cần nhiều nỗ lực.
Bởi ngoài biển xanh lúa vàng, nắng và hoa tháng 2-3 rực rỡ, thì thêm cả mùa lũ và bão gió khắc nghiệt, mà người tán Hội An thường né tán.
Mới thấy, có những niềm yêu dành nơi này thực sự, như bà Reiko Usuda, như hai cô gái trẻ trên - dẫu lần đầu tới Hội An đã sốc vì ồn - rác, rồi ở lâu dần, cũng “quen”!
Và vẫn ưng quay lại.
Bảo sao John Lennon chọn Yoko Ono.
Bảo sao suýt có một Trịnh Công Sơn và cô dâu Nhật.
---
Since 1995 in Hanoi:
"Nhạc - Tranh Classic Coffee":
Hẻm 75 (hoặc 109)
Lê Thánh Tông - An Mỹ, Cẩm Châu, Hội An
- Open Daily: 7h30’ - 18h
- Google Map:
https://maps.app.goo.gl/fxu743pAJdhYtnUt7?g_st=ifm
---
Koibito Yo - một bản tình ca Nhật quen thuộc, thập niên 90-XX:
https://youtu.be/zt70sH3pf2g?si=8wVcZyNWgXjPJ5d2
