20/02/2024
MÙNG 9 ÂM LỊCH - NGÀY VÍA NGỌC HOÀNG TRONG VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT
Vía Ngọc Hoàng (hay ngày cúng vía trời) diễn ra vào ngày mùng 9 Tết Âm lịch hàng năm, năm nay là ngày 18/02/2024 dương lịch
Đây là một trong những nghi thức rất quan trọng trong văn hóa Tết cổ truyền dân tộc.
Lễ cúng vía Ngọc Hoàng có nguồn gốc từ văn hóa tín ngưỡng của người Việt gốc Hoa, dựa trên ý nghĩa của những con số từ 1 đến 9 như sau:
Số 1: Sự vĩ đại, to lớn của tạo hóa
Số 2: Tượng trưng cho trời và đất
Số 3: Tam tài - gồm trời, đất và người
Số 4: Tượng trưng cho 4 kiểu khí tượng là nhật, nguyệt, tinh, thần
Số 5: Tức ngũ hành với Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
Số 6: Sự hòa hợp của trời đất và 4 phương gồm Đông, Tây, Nam, Bắc
Số 7: Là tượng trưng cho chòm sao Bắc Đẩu
Số 8: Đại diện cho bát quái gồm Càn, Cấn, Khảm, Chấn, Tồn, Ly, Đoài, Khôn
Số 9: Biểu thị cho 9 phương trời, cho sự mênh mông, lớn lao
Số 9 liên quan đến Ngọc Hoàng - đấng toàn năng có đủ phép màu để điều khiển vạn vật nên mùng 9 Tết âm lịch mỗi năm được chọn làm ngày vía Ngọc Hoàng. Vào ngày này, người dân thường cầu sức khỏe, bình an và nhiều may mắn trong công việc, cuộc sống. Với người làm nông, ngày vía Ngọc Hoàng là dịp để cầu cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa.
Trong ngày vía Ngọc Hoàng, những lễ vật cần chuẩn bị để thực hiện nghi thức gồm:
Nhang
Đèn cầy (hoặc có thể dùng nến)
1 bình hoa tươi
Trà hoặc nước lọc
1 đĩa trái cây
Phẩm: Có thể hiểu là món vật cúng Trời, có thể là một món đồ khô như bột khoai, bột bán kim, nấm mèo, đông cô, táo tàu, tàu hũ ki... được chuẩn bị với số lượng lẻ như 5, 7 hay 9.
Lễ vật cúng vía Ngọc Hoàng còn được gọi là "lục lễ". Các loại nhang, đèn, hoa, quả... không có gì đặc biệt. Tuy nhiên, với phần trà dâng lên cúng Ngọc Hoàng thì có khác một chút. Trà cúng vía Ngọc Hoàng Thượng Đế là loại trà khô, được rót vào 9 chiếc chén nhỏ.
Lễ cúng vía Ngọc Hoàng có nguồn gốc từ văn hóa tín ngưỡng của người Việt gốc Hoa, dựa trên ý nghĩa của những con số từ 1 đến 9 như sau:
Số 1: Sự vĩ đại, to lớn của tạo hóa
Số 2: Tượng trưng cho trời và đất
Số 3: Tam tài - gồm trời, đất và người
Số 4: Tượng trưng cho 4 kiểu khí tượng là nhật, nguyệt, tinh, thần
Số 5: Tức ngũ hành với Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
Số 6: Sự hòa hợp của trời đất và 4 phương gồm Đông, Tây, Nam, Bắc
Số 7: Là tượng trưng cho chòm sao Bắc Đẩu
Số 8: Đại diện cho bát quái gồm Càn, Cấn, Khảm, Chấn, Tồn, Ly, Đoài, Khôn
Số 9: Biểu thị cho 9 phương trời, cho sự mênh mông, lớn lao
Số 9 liên quan đến Ngọc Hoàng - đấng toàn năng có đủ phép màu để điều khiển vạn vật nên mùng 9 Tết âm lịch mỗi năm được chọn làm ngày vía Ngọc Hoàng. Vào ngày này, người dân thường cầu sức khỏe, bình an và nhiều may mắn trong công việc, cuộc sống. Với người làm nông, ngày vía Ngọc Hoàng là dịp để cầu cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa.
Trong ngày vía Ngọc Hoàng, những lễ vật cần chuẩn bị để thực hiện nghi thức gồm:
Nhang
Đèn cầy (hoặc có thể dùng nến)
1 bình hoa tươi
Trà hoặc nước lọc
1 đĩa trái cây
Phẩm: Có thể hiểu là món vật cúng Trời, có thể là một món đồ khô như bột khoai, bột bán kim, nấm mèo, đông cô, táo tàu, tàu hũ ki... được chuẩn bị với số lượng lẻ như 5, 7 hay 9.
Lễ vật cúng vía Ngọc Hoàng còn được gọi là "lục lễ". Các loại nhang, đèn, hoa, quả... không có gì đặc biệt. Tuy nhiên, với phần trà dâng lên cúng Ngọc Hoàng thì có khác một chút. Trà cúng vía Ngọc Hoàng Thượng Đế là loại trà khô, được rót vào 9 chiếc chén nhỏ.
Ngoài ra, một lễ vật khiến nhiều người băn khoăn đó chính là "phẩm". Phẩm ở đây được hiểu chính là vật phẩm để cúng tế Ngọc Hoàng. Các loại vật phẩm này phải là đồ khô, ví dụ như bột khoai mì, nấm đông cô, tàu hũ, nấm phổ tai, táo tàu sấy, bún khô... Bên cạnh đó, khi chọn vật phẩm cúng tế, bạn cũng nên để ý tới số lượng, số lượng vật phẩm nên là số lẻ 3, 5 hoặc 7.
Bên cạnh lục lễ, gia chủ cũng cần chuẩn bị thêm đường đổ khuôn, vàng mã và mía. Phần mía gia chủ cần mua 1 cặp vỏ vàng, còn nguyên cả ngọn. Còn phần đường đổ khuôn, gia chủ cũng có thể mua từ trước Tết.
Về vàng mã cúng vía trời, gia chủ có thể chuẩn bị những thếp tiền vàng có màu vàng càng tốt cùng 1 cặp thùng giấy (1 chiếc màu vàng, 1 chiếc màu bạc).
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng Ngọc Hoàng phải được tiến hành vào giờ Tý (23 đến 1 giờ sáng). Đây là thời điểm bắt đầu ngày mới, khi mặt trời còn chưa mọc.
Ngoài ra, khi bắt đầu hành lễ cúng Ngọc Hoàng gia chủ phải đọc một đoạn văn khấn được lưu truyền từ xưa đến nay với nội dung như sau:
Văn khấn cúng Ngọc Hoàng
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Con xin cung thỉnh Đức Vua cha Ngọc Hoàng Thượng Đế, Đức Vua cha Bát Hải, Đức Vua cha Thủy Tề, Hội đồng Đức Vua cha. Quan Nam Tào - Bắc Đẩu, Tứ Đại Thiên Vương, Thiên Long Hộ Pháp.
Con xin cung thỉnh ngũ vị Hoàng tử, ngũ vị Tiên ông.
Con xin cung thỉnh Đức Hoàng Thiên Quốc Mẫu, Mộc Công Thiên Mẫu, Mẫu Bát Hải, Mẫu Thủy tề. Thánh Mẫu Cửu trùng thiên.
Con xin cung thỉnh Đức Phật A Di Đà Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai Phật – con xin cung thỉnh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Giáo chủ cõi cực lạc Sa Bà Như Lai - con xin cung thỉnh Đức Phật Mẫu Chuẩn Đề Quan Thế Âm Bồ Tát.
Con xin cung thỉnh Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông, cùng muôn ngàn chư vị Phật, chư vị Bồ tát, các chư vị La Hán, các Đức Hộ Pháp.
Con xin cung thỉnh các Vua, các Mẫu, các chầu các quan, Mẫu đệ nhất, Mẫu đệ nhị, Mẫu đệ tam, tam tòa Đức Thánh Mẫu.
Con xin cung thỉnh Tứ phủ chầu bà, Tứ phủ vạn linh, Long thiên thánh chúng vị tiền.
Con xin cung thỉnh các vị tiên thiên, tiên thánh, tiên thần, Đức thánh Tản Viên Sơn Thần, Đức thánh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, các thánh cô, thánh cậu, hồn thiêng sông núi.
Con xin cung thỉnh các quan thần linh bản địa, Thần Hoàng Bản Thổ, Thần Công Thổ Địa, Thần Tài, Thần Quân Táo Công muôn vàn chư vị thần linh đang cai quản …(địa chỉ nhà mình).
Con xin cung thỉnh Đức thánh tổ dòng họ bố hoặc Bà cô tổ dòng họ (nhà chồng) …, các cụ tổ tiên hai bên nội ngoại, các hội đồng bà cô, ông Mãnh, các vong linh, hương hồn dòng họ……, các cô bé đỏ cậu bé đỏ.
Hôm nay ngày ….. tháng ….. năm …... Chúng con: (họ tên chồng, vợ rồi đến các con….) có nén hương, chút lễ mọn với lòng thành kính dâng lên Trời, phật, các cung các cõi linh thiêng.
Cầu xin các ngài gia hộ độ trì cho chúng con: Được âm phù, dương trợ, được trên kính, dưới nhường, được bạn bè người thân giúp đỡ, để công việc được thuận buồm xuôi gió. Cho chúng con nhà cửa yên ấm, bình an, vợ chồng hạnh phúc, các con khỏe mạnh, có tài có lộc, có điều kiện, có phương tiện để làm phúc làm thiện, tích phúc, tích đức, làm rạng danh cho dòng họ, tổ tiên.
Lễ mọn lòng thành xin các ngài, các cung các cõi linh thiêng chấp lễ, chấp lời cầu xin thỉnh nguyện của chúng con.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
