16/06/2026
Những quán cà phê — phòng trà ca nhạc của người Việt bắt đầu xuất hiện từ những năm 40 của thế kỉ 20, trước đó chỉ có những quán bar trong khách sạn do người Pháp mở. Đa phần các quán mở ra, chủ nhân của không gian ấy đều là những nhạc sĩ, hay một tay chơi đàn cự phách trong khu vực. Và lý do các quán nhạc ấy ra đời, cốt là để người chủ quán có thể chơi nhạc cùng anh em bạn bè thân hữu chung đam mê.
Hà Nội, những năm 1940 — quán Nghệ Sĩ ở góc Bờ Hồ, trong căn nhà mới xây của Đỗ Long Giang (bằng tiền trưng số độc đắc Đông Dương), cho Đỗ Chu thuê mở hiệu bán thuốc tây. Hiếu thuốc thế nào lại thành quán Nghệ Sĩ, nơi gặp gỡ của các văn nghệ sĩ, và họ dùng giải khát ở đây, ngâm thơ, nghe âm nhạc, đàn hát. Phố Hàng Bông có cà phê ca nhạc Thăng Long với các nhạc sĩ: Đỗ Thế Phiệt, Nguyễn Khắc Cung,... Tại phố Hàng Bông Thợ Nhuộm có quán Tuyết Sơn với Vũ Thành thổi sáo và guitar tay trái (ông là Nhạc trưởng trong ban Việt Nhạc của Đài phát thanh Hà Nội). Ở phố Lý Quốc Sư cũng có một quán, chủ tên Bằng, ông này mê văn nghệ sĩ nên hay mời ca sĩ đến hát. Còn quán Thủy Tạ có ban nhạc Lúa Vàng của nhạc sĩ Hoàng Trọng chơi xen kẽ với một ban nhạc Phi-líp-pin đánh nhạc khiêu vũ.
Hồi ký của nhạc sĩ Phạm Duy có đoạn: “Trong đám nam ca sĩ lúc đó, tôi cho rằng Kim Tiêu là người hát hay nhất. Trong khi tôi còn vác bài Buồn tàn thu đi lưu diễn ở trong nam thì ở Hà Nội, chính nhờ giọng hát của Kim Tiêu mà những bài Thiên Thai, Trương Chi của Văn Cao được nổi tiếng. Một thằng bạn của tôi tên là Đặng Trần Vận mở một phòng trà ca nhạc lấy tên Thiên Thai ở phố Hàng G*i, cái tên được đặt ra như vậy là vì tất cả dân chúng lúc đó đang ở trong tầm ảnh hưởng của bài hát rất trữ tình của Văn Cao”.
Lao Cai, năm 1947 — Nhắc đến nhạc sĩ Văn Cao, cũng phải kể đến quán nhạc Biên Thuỳ mà ông mở ở Lao Cai (nay gọi Lào Cai) vào năm 1947 khi tản cư ở đây. Lao Cai khi ấy một địa điểm tập trung rất nhiều dân tản cư và các văn nghệ sỹ theo kháng chiến lên sinh sống. Quán Biên Thùy của Văn Cao nhanh chóng trở thành một địa điểm lý tưởng, đặc biệt là đối với giới văn nghệ sỹ. Ban nhạc của quán được thành lập với sự tham gia của nhiều nhạc sỹ, nhạc công cùng các ca sỹ có tên tuổi của Hà Nội, Hải Phòng, như: nhạc sỹ Ngọc Bích chơi violon, Chấn "thọt" đánh công-tơ-bát, Thuận "sói" chơi Accordion,… Các ca sỹ thì có: Mai Khanh, Nguyễn Thị Hồng, Bích Phan, Mai Hồng Thúy... Nhạc sỹ Phạm Duy cũng thường xuyên đến hát tại quán Biên Thùy trong một thời gian dài rồi mới rời Lao Cai tham gia đoàn kịch Chiến Thắng của nhà thơ Hoàng Cầm.
Sài Gòn, năm 1967 — Quán Văn ra đời sau lưng trường Văn Khoa từ ý tưởng của nhóm sinh viên yêu âm nhạc đã tạo nên phong trào văn nghệ sinh viên Sài Gòn lúc bấy giờ. Ở đây thường mời đôi nhạc sĩ - ca sĩ chưa được biết đến nhiều nhưng hứa hẹn có nhiều ca khúc mới lạ, đặc biệt là vào cửa tự do. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cùng ca sĩ Khánh Ly cũng đi những bước đầu đến với công chúng từ sân khấu mộc mạc này.
Đà Lạt, năm 1972 — Lê Uyên & Phương mở quán Lục Huyền Cầm. Một ngôi nhà gỗ với giàn hoa tường vi rủ bóng luôn ghi đậm dấu ấn trong lòng những người yêu âm nhạc và nghệ thuật. Mỗi góc của nơi đây đều toát lên tình yêu thương và sự chăm chút như tình yêu mà hai người nghệ sỹ dành cho nhau. Thời bấy giờ, Đà Lạt là chốn dừng chân yêu thích của nhiều văn nghệ sỹ. Vì vậy, Lục Huyền Cầm Không chỉ là nơi biểu diễn âm nhạc thuần túy. Mà nơi đây còn được coi là nơi tập hợp giới văn chương, âm nhạc và hội họa để bàn chuyện thời thế, tranh biện học thuật và kích thích cảm hứng sáng tạo nghệ thuật. Đây cũng là cảm hứng để Cầm ra đời.
🕊️~~~
[Và, Hà Nội, 2026, hôm nay.]
Hà Nội, thành phố vẫn có rất nhiều không gian âm nhạc, cà phê — phòng trà ca nhạc.
Nhờ những nguồn cảm hứng bất tận mà các bậc tiền bối đã dày công xây dựng, và để lại như một di sản, Cầm có mặt ở đây để những anh em bạn bè mê nhạc có thể cùng nhau ngồi chơi. Ở Cầm — mỗi ngày, đều vang lên những bài y như những năm 40 các bậc tiền bối, đôi khi trầm lắng với âm nhạc của nhạc sĩ họ Trịnh, đôi khi lại dâng lên đầy cuồng say với nhạc của Lê Uyên Phương… Nhờ những người anh em bạn bè thân hữu cùng chung sở thích ca hát chơi nhạc đã tiếp thêm động lực để duy trì Quán nhạc Cầm này. Cuộc sống có âm nhạc thật là “một cuộc đời huy hoàng đầy nhạc và thơ xinh như mơ”.
Giống như lời của thi sĩ Trần Dạ Từ: “Âm nhạc đã biến những khoảnh khắc thành vĩnh cửu”.
~
Bài viết được tổng hợp từ nhiều bài viết khác ở trên mạng, và một phần thông tin từ cuốn Hà Nội Nửa đầu thế kỷ XX của Nguyễn Văn Uẩn.
