24/09/2026
JEANNE D’ARC – CÔ GÁI 19 TUỔI ĐÃ BƯỚC VÀO LỊCH SỬ NƯỚC PHÁP.
Jeanne d’Arc, người Việt thường gọi là Jeanne d’Arc hoặc Joan of Arc, sinh khoảng năm 1412 tại Domrémy, một ngôi làng nhỏ ở vùng Lorraine. Không ai khi ấy có thể hình dung cô gái nông dân gần như không được học hành bài bản ấy lại xuất hiện đúng vào một trong những thời khắc rối ren nhất của nước Pháp, rồi chỉ trong vài năm ngắn ngủi trở thành một nhân vật làm thay đổi tinh thần của cả một cuộc chiến.
Thời của Jeanne là giai đoạn cuối của Chiến tranh Trăm Năm. Nước Pháp bị chia cắt sâu sắc; quân Anh cùng đồng minh Burgundy kiểm soát nhiều vùng, còn quyền kế vị của Dauphin Charles vẫn chưa được củng cố. Khi còn rất trẻ, Jeanne nói rằng mình nghe thấy những “tiếng gọi” của các thánh, thúc giục cô giúp giải phóng nước Pháp và đưa Charles đến Reims để làm lễ đăng quang. Với người ngày nay, câu chuyện ấy có thể được nhìn bằng nhiều cách; với Jeanne, đó là một niềm tin tuyệt đối và là lý do đủ mạnh để cô rời làng quê, tìm đến triều đình và xin được tham gia vào cuộc chiến.
Năm 1429, ở tuổi khoảng 17, Jeanne đến Chinon gặp Dauphin Charles. Sau khi được kiểm tra về đức tin và động cơ, cô được phép đi cùng lực lượng Pháp đến Orléans, thành phố đang bị quân Anh bao vây. Sự xuất hiện của Jeanne không biến cô thành một vị tướng theo nghĩa hiện đại, nhưng tác động tinh thần của cô là rất lớn. Cô có mặt tại những trận đánh, mang cờ hiệu, thúc quân tiến lên và trở thành biểu tượng của niềm tin rằng quân Pháp vẫn có thể thắng.
Tháng 5 năm 1429, vòng vây Orléans bị phá. Sau đó, quân Pháp giành thêm nhiều thắng lợi trên đường tiến về Reims. Ngày 17 tháng 7 năm 1429, Charles được làm lễ đăng quang tại Nhà thờ Reims với danh hiệu Charles VII. Jeanne đứng gần đó, cầm lá cờ của mình. Khoảnh khắc ấy quan trọng hơn một chiến thắng quân sự: nó củng cố tính chính danh của vị vua mà cô đã quyết tâm đưa lên ngai vàng.
Nhưng quãng thời gian huy hoàng ấy rất ngắn. Tháng 5 năm 1430, Jeanne bị quân Burgundy bắt tại Compiègne. Sau đó cô bị chuyển giao cho phía Anh và bị đưa ra xét xử tại Rouen trong một phiên tòa giáo hội đầy sức ép chính trị. Các cáo buộc xoay quanh dị giáo, những tiếng nói mà cô khẳng định đã nghe thấy, việc mặc trang phục nam giới và việc cô tự cho mình nhận được chỉ dẫn từ Thiên Chúa.
Các biên bản phiên tòa còn lại cho thấy Jeanne trả lời rất nhanh, sắc sảo và nhiều lần khiến những người thẩm vấn phải lúng túng. Nhưng kết cục gần như đã được định sẵn. Ngày 30 tháng 5 năm 1431, cô bị thiêu trên giàn hỏa tại Rouen khi mới khoảng 19 tuổi.
Hai mươi lăm năm sau, một phiên tòa tái thẩm được mở. Năm 1456, phán quyết năm 1431 bị hủy bỏ, và phiên tòa trước đó bị xem là sai trái về thủ tục và công lý. Jeanne được phong chân phước năm 1909 và được Giáo hoàng Benedict XV tuyên thánh ngày 16 tháng 5 năm 1920.
Điều khiến Jeanne d’Arc sống lâu trong ký ức không nằm ở việc cô có bao nhiêu chiến thắng hay đã trực tiếp chỉ huy bao nhiêu trận đánh. Đó là việc một cô gái tuổi thiếu niên, xuất thân bình thường, bước vào một thế giới của vua chúa, giáo sĩ và chiến tranh bằng một niềm tin gần như không thể lay chuyển. Cô sống rất ngắn, nhưng trong quãng đời ấy đã đi từ một ngôi làng nhỏ đến Orléans, Reims, Compiègne và cuối cùng là Rouen; từ một cô gái không tên tuổi thành biểu tượng mà cả nước Pháp vẫn nhắc đến sau gần sáu thế kỷ.
Jeanne d’Arc không cần được biến thành một nhân vật thần thoại để trở nên phi thường. Câu chuyện thật của cô đã đủ mạnh: một cô gái khoảng 17 tuổi bước vào chiến tranh, góp phần thay đổi cục diện tinh thần của nước Pháp, đưa một vị vua đến lễ đăng quang và chết khi mới 19 tuổi vì không chịu từ bỏ điều mình tin là sứ mệnh của đời mình.