08/09/2023
"Cà Phê và Hành Trình Lịch Sử của Nó"
Cà phê đã có một hành trình lịch sử dài suốt một thế kỷ kể từ khi nó xuất hiện tại Việt Nam vào cuối thế kỷ 19. Trải qua nhiều biến đổi, cà phê đã thích nghi với thời cuộc và nhu cầu xã hội, để lại nhiều dấu ấn trong hồi ức của người dân.
Thay đổi trong gu ẩm thực của cà phê cũng là một khía cạnh thú vị. Trên khắp thế giới, có nhiều cách pha cà phê khác nhau. Ở Mỹ, Đức và Thuỵ Sĩ, họ sử dụng phương pháp cho nước sôi chảy qua túi lọc. Ý nổi tiếng với cà phê espresso, khi họ ép nước dưới áp suất cao qua bột cà phê. Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia Balkan thì kết hợp cà phê với nước và đường, đun lên trong bình hình chóp. Còn người Pháp đã sáng tạo ra French press từ năm 1822, sử dụng bình này để pha cà phê bằng cách đặt bột cà phê trong bình, sau đó đổ nước sôi vào và sử dụng miếng lọc bằng kim loại ép xuống. Nước chảy qua miếng lọc này chậm, tạo ra một loại cà phê đậm đặc. Ở Việt Nam, người ta đã áp dụng kiểu này để tạo ra cà phê phin, một biến thể độc đáo của cà phê Pháp.
Trong nền ẩm thực cà phê ở Việt Nam, Hà Nội đã lựa chọn cách pha cà phê tương tự như cà phê Pháp, trong khi Sài Gòn lại chia cà phê thành hai loại: cà phê cao cấp được pha tương tự như Pháp và cà phê bình dân được pha bằng vợt dân gian, còn gọi là "CÀ PHÊ VỢT".
Từ đầu thế kỷ 20 trở đi, cà phê đã trở thành một phần quan trọng của cuộc sống người Sài Gòn. Điều này đặc biệt nổi bật trong những năm 1930 khi các quán cà phê ở Sài Gòn - Chợ Lớn mở cửa sớm mỗi ngày và luôn đông khách. Cà phê trở thành một phần của cuộc sống và người dân Sài Gòn bắt đầu yêu thích hương vị của nó.
Tuy nhiên, vào thập kỷ 1960, với sự thay đổi chính trị và xã hội ở Sài Gòn, cà phê cũng trải qua một sự chuyển mình quan trọng. Sau cà phê kiểu Pháp và cà phê bình dân, cà phê dành cho người dân thành thị bắt đầu xuất hiện. Cà phê pha phin trở thành phương pháp pha chế chính trong giai đoạn này, mang đến cho người uống cảm giác tham gia và sống cùng với cuộc sống của ly cà phê, cũng như niềm thú vị của việc đợi đến khi cà phê thẩm thấu từng giọt. Cà phê phin Việt mang trong mình một hồn lẻ loi, không giống bất kỳ loại cà phê nào khác trên thế giới, bất kể đó có phải là cà phê espresso thơm ngon, cà phê latté mượt mà... Tuy rằng các loại cà phê này ngon và lạ, nhưng có vẻ thiếu đi sự độc đáo của cà phê phin Việt. Khi bạn đến bất cứ nơi nào trên thế giới, và thấy cái phin sáng tỏa trên ly cà phê, bạn sẽ nghe tiếng cà phê Sài Gòn vọng lên...
Những khó khăn trong lịch sử đã tạo nên gu ẩm thực riêng của Sài Gòn. Sau năm 1975, khi đất nước đối mặt với nhiều khó khăn, cà phê Sài Gòn lại trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Quán cà phê mọc lên nhiều hơn, và người dân Sài Gòn thích thú ngồi lại uống cà phê. Mặc dù cà phê trở nên quý hiếm, nhưng bắp rang, cau khô và đậu nành rang cũng đã trở thành một phần không thể thiếu của cà phê. Để cà phê đạt được vị đậm đà, các người bán cà phê đã phải thêm những phụ phẩm và chất gia vị độc đáo. Cách rang và xay cà phê đã được phát triển để tạo ra những hương vị độc đáo mà người Sài Gòn yêu thích.
Từ năm 2000 trở đi, kinh tế Sài Gòn phát triển nhanh chóng và thu hút nhiều doanh nhân, chuyên gia, du khách, và Việt kiều đến định cư và làm việc tại thành phố. Nhu cầu thưởng thức cà phê của họ cũng ngày càng tăng. Các khách sạn và nhà hàng trong ngành du lịch bắt đầu đầu tư vào cà phê và cung cấp nhiều loại cà phê khác nhau. Cuộc đua giữa các quán cà phê và nhà hàng ngày càng trở nên khốc liệt.
Tuy nhiên, trong giai đoạn này, cách rang, xay và pha chế cà phê ở Sài Gòn vẫn chưa có nhiều sự đổi mới đáng kể.
Khoảng giữa năm 1996, thương hiệu cà phê Trung Nguyên bắt đầu xuất hiện và nhanh chóng mở chuỗi quán cà phê. Sau một thời gian "chỉ định" khi người dân Sài Gòn phải uống cà phê nhất định, bây giờ họ đã có sự lựa chọn đa dạng với hàng chục loại cà phê khác nhau, được trưng bày trong các quán cà phê. Cuộc cạnh tranh giữa các quán và nhà hàng cà phê trở nên khốc liệt hơn, với mỗi người cố gắng để tạo ra điểm độc đáo cho mình.
Từ năm 2007 trở đi, các thương hiệu cà phê quốc tế đã bước chân vào Sài Gòn, như Gloria Jeans Coffees, Coffee Bean, Angel In Us Coffee, và Starbucks.
Dự đoán cho tương lai, khi mức sống của con người ngày càng được nâng cao, các nhu cầu về chăm sóc sức khỏe và ẩm thực cũng sẽ được nâng lên. Điều này có thể dẫn đến sự quan tâm đến việc thưởng thức cà phê nguyên chất hơn. Trong thời kỳ này, cà phê sạch và nguyên chất có thể trở thành xu hướng phù hợp với quy luật thị trường. Mô hình này có thể hoạt động tốt bởi vì nó cung cấp các thiết kế quán cà phê đẹp và thân thiện với người dùng, giá cả hợp lý và chất lượng cà phê đáng tin cậy.
Tuy nhiên, việc đảm bảo chất lượng cà phê thật sự nguyên chất và sạch sẽ là một thách thức, vì không phải tất cả các quán có biển "cà phê nguyên chất" cũng đảm bảo chất lượng. Do đó, người tiêu dùng cần tỉnh táo và cẩn trọng khi lựa chọn nơi để thưởng thức cà phê.
