09/12/2025
☕ Bạn có biết lịch sử của cà phê? Cùng CHẠM Cream Coffee khám phá nhé!
Thuở hồng hoang của cái chuyện uống cà phê, người đời nay kiếm hoài vẫn chưa biết cho rõ ràng. Chỉ nghe truyền rằng ở xứ Ethiopia xa lắc xa lơ, người ta hái trái cà phê đem trộn với mỡ thú rừng, ăn cho tỉnh ngủ, linh hoạt cái đầu óc. Nhưng điều bí ẩn nằm ở chỗ: ai là kẻ đầu tiên dám lấy hột ấy đem rang lên, rồi giã nhuyễn, rồi đổ nước sôi vô mà nếm thử? Cái bước đổi đời đó kỳ thật lạ lùng như chuyện trời cho, tới nay vẫn chẳng ai dám nhận mình là người đầu tiên.
Vào cuối thế kỷ mười lăm, cà phê đã xuất hiện trong chén uống của người vùng Ả Rập. Có lời đồn rằng quán cà phê đầu tiên từng mở ở thành Constantinople năm 1475, mang tên Kiva Han. Nếu quả thật đúng vậy, thì hạt cà phê khi ấy hẳn đã được đem trồng bên xứ Yemen. Ở đây, cà phê chẳng những để uống mà còn dính vào chuyện đạo, chuyện đời, khiến người ta tranh cãi dữ lắm. Thậm chí, Mecca năm 1511 và Cairo năm 1532 từng cấm luôn chuyện uống cà phê. Nhưng cấm rồi lại gỡ, vì dân uống quen rồi, thiếu nó như thiếu khách tri âm.
CÀ PHÊ VƯƠN RA CHÂU ÂU
Trước năm 1600, người châu Âu chưa biết coi cà phê là món để thưởng thức; họ chỉ xem như thuốc men, uống vì sức khỏe. Mãi tới khi các quán cà phê bắt đầu mọc lên, châu Âu mới vỡ lẽ rằng thức uống đen tuyền kia có thể khơi ra chuyện văn chương, chính trị, mua bán, giao thương.
Venice là nơi đón cà phê trước tiên, vào đầu thế kỷ XVII, nhưng phải đợi tới năm 1645 mới mọc quán đầu tiên. Ở London, quán đầu tiên mở cửa năm 1652, mở ra cái mối tình lâu bền giữa thành phố sương mù và ly cà phê nóng. Paris thì hưởng theo trào lưu từ triều đình vua Louis XIV; vua uống thì thiên hạ cũng bắt chước mà uống theo.
Vienna cũng có chuyện kể ly kỳ: người ta đồn quán Blue Bottle đầu tiên được mở từ năm 1683, dùng hạt cà phê mà quân Ottoman bỏ chạy để lại sau trận vây thành thất bại. Nghe thiệt hấp dẫn, song có vẻ không đúng sự thật. Nhiều bằng chứng mới lại chỉ rằng tới năm 1865, Vienna mới có quán cà phê đúng nghĩa.
Ở bên kia đại dương, nước Mỹ cũng có duyên với cà phê. Cuộc nổi loạn “Tiệc trà Boston” năm 1773, tưởng như chuyện trà, mà lại vô tình nâng cà phê lên hàng thức uống yêu nước. Chê trà của Anh cũng là lúc dân thuộc địa thích uống cà phê hơn. Từ đó, cà phê theo chân dân Mỹ lan rộng, thành thứ thương phẩm bự chảng trong tay họ.
NHỮNG CẢI TIẾN LÀM THAY ĐỔI MẶT TRỜI CÀ PHÊ
Ngay tại nước Mỹ, năm 1900, hãng Hill Bros đem cà phê đóng vào hộp hút chân không, kéo dài hạn sử dụng, khiến người ta khỏi cực công rang tại nhà. Rồi năm 1901, ông Satori Kato, người Nhật, nhận bằng sáng chế cho cà phê hòa tan. Sau này lại phát hiện trước ông đã có David Strang, người New Zealand, làm từ năm 1890. Cà phê hòa tan tuy không ngon hơn cà phê rang xay, nhưng tiện lợi vô cùng, khiến ai ai cũng dễ mà thưởng thức.
Châu Âu thì không chú trọng cà phê tại gia bằng quán xá. Người ta lo chế tạo máy pha espresso. Nhiều người tranh nhau nhận công, nhưng bằng sáng chế đầu tiên đã có từ năm 1884. Tới năm 1901, Luigi Bezzera được ghi tên là người phát minh. Và rồi đến năm 1945, Achille Gaggia đem áp suất lớn vô máy, tạo ra lớp “crema” màu nâu sẫm, khiến tách espresso trông đã đẹp lại còn thơm đậm. Từ đó, quán espresso mọc lên như nấm khắp châu Âu những năm 50, 60, vừa bán cà phê vừa làm văn hóa.
CÀ PHÊ TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY
Nhắc chuyện cà phê bây giờ mà bỏ qua Starbucks thì e là thiếu sót. Ban đầu chỉ là tiệm rang cà phê nhỏ ở Seattle, sau được Howard Schultz cải tổ, biến thành thương hiệu lẫy lừng khắp thế giới. Ông bảo lấy cảm hứng từ nước Ý, tuy ai từng sống ở Ý nghe vậy cũng thấy… hơi quái lạ. Nhưng dẫu sao, Starbucks đã khiến người đời quen với chuyện uống cà phê ngoài phố, chịu chi nhiều hơn cho một ly cà phê, và từ đó mở đường cho cà phê đặc sản.
Ngày nay, người ta không chỉ uống cà phê cho tỉnh, mà còn uống để chọn vùng đất, chọn hương vị, chọn lối sống. Uống cà phê giờ chẳng khác chi chọn tri kỷ: mỗi ly một bản tính, một quê hương, một cách kể chuyện.
