20/05/2026
GÀ RÙ!
Ngày trước, khi kinh tế còn khó khăn, mỗi lần có thịt gà ăn là cả nhà đã thấy vui như có cỗ. Nhưng lạ lắm, phần nhiều những bữa “thịt gà no nê” ấy lại đến từ những ngày đàn gà trong chuồng bị rù.
“Gà rù” – cái tên dân quê ngày ấy gọi cho một thứ bệnh mà gần như nhà nào nuôi gà cũng từng sợ.
Đang khỏe mạnh, chạy lon ton ngoài sân, bỗng một hôm thấy con gà đứng ủ rũ, xù lông, mắt lim dim, bỏ ăn. Rồi chỉ vài ngày sau, cả đàn lây nhau. Tiếng gà gáy thưa dần, chuồng gà im ắng hẳn. Người lớn nhìn là biết có chuyện.
Hồi đó làm gì có thuốc men, vacxin hay kiến thức như bây giờ. Nhà nào có gà rù là xác định “vớt vát được con nào thì thịt con ấy”. Thế là mẹ bắt đầu làm thịt gà liên tục. Con nấu cháo, con rang gừng, con luộc chấm muối tiêu chanh. Có hôm sáng ăn cháo gà, trưa ăn gà rang, tối lại canh măng nấu gà.
Lũ trẻ con chúng tôi lúc đầu thích lắm. Vì quanh năm có mấy khi được ăn thịt đâu. Thấy mẹ cầm dao ra chuồng bắt gà là đã chạy theo ríu rít. Nhưng niềm vui ấy của trẻ con lại là nỗi lo của người lớn. Mỗi con gà chết đi là mất một khoản tiền, mất đi công chăm bẵm mấy tháng trời.
Tôi vẫn nhớ hình ảnh, đàn gà cứ rũ ra rồi chết dần :))
Ngày ấy nghèo nên người ta tiếc từng con gà như tiếc một phần tài sản trong nhà. Có khi cả năm trông vào đàn gà để mua bộ quần áo mới cho con, để đóng tiền học, hay sửa lại mái bếp dột. Vậy mà chỉ một trận gà rù là gần như trắng tay.
Ấy thế mà ký ức đọng lại trong tôi lại không chỉ là sự thiếu thốn. Mà là cái cảm giác cả nhà quây quần bên mâm cơm nóng, giữa những ngày khó khăn. Là mùi gà rang gừng thơm khắp căn bếp nhỏ. Là tiếng mẹ nhắc “ăn đi con, mai chưa chắc còn”. Là những ngày nghèo nhưng ai cũng thương nhau thật nhiều.
Bây giờ nghĩ lại, mới hiểu… những con gà rù năm ấy không chỉ cho chúng tôi vài bữa thịt ngon. Nó dạy cả một gia đình biết quý đồng tiền, quý cái ăn, và quý những ngày được ngồi đông đủ bên nhau.
.