23/01/2016
EVLAD-I FATİHAN VE KOCACIK YÖRÜKLERİ -I-
Alparslan kumandasındaki Oğuzlar'ın , 1071 yılında Malazgirt zaferi ile,
Anadolu'yu Türk yurdu haline getiren Anadolu Selçukluları' nın zaman içinde
zayıflamaları ile birlikte , Anadolu'da Beylikler kurulmuş olup
Oğuzlar'ın Kayı boyu Osman Gazi komutasında ,Söğüt yakınlarında
1299 yılında kurulmasından sonra , Anadolu'nun genelinde bulunan beylikleri
devlet egemenliğine katar iken ,bir yandan da gözünü İstanbul ve dolayısıyla
Rumeli denilen Balkanlara çevirmiştir.
Rumeli 'nin fethi İstanbul'un fethinden önce gerçekleşmiştir.
Bu bağlamda Osmanlı Devleti bir Balkan İmparatorluğu idi.
Evet ; yanlış duymadınız !
Zira , Osmanlılar Makedonya' yı 1371 yılında feth ettiler .
Oysa Trabzon 1461 yılında feth edilddi.
Selanik 1387 de , Kosova 1389 yılında feth edildi.
Oysa Erzurum , 1518 yılında feth edilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin Rumeli'yi feth etmesiyle birlikte, İslamlaştırma ve Türk
yerleşmesi politikalarını ve , Evlad-ı Fatihan diye bilinen Türkmen-Yörük
yerleşimlerinden bahsetmek gerekirse ,
Malumunuz üzere ;
1361 yılında Edirne'nin fethi Balkanlarda Osmanlı için yeni bir dönemin
başlangıcı olmuştur. Kısa süre sonra Devletin merkezi Bursa'dan Edirne'ye nakledilmiş ve ,
fetihlere ağırlık verilmiştir.
Bu fetihlerde özellikle Evrenos Gazi , Hacı İlbey gibi Akıncı Beylerinin
çok önemli faaliyetleri olmuştur.
Sultan I. Murad Han , 1363 yılında Filibe'yi fethetmiş ve Türkmen göçünü hızlandırmıştır.
26 Eylül 1371'de yapılan savaşta ,Sırplar yenilgiye uğratılmış bu sayede Batı Trakya ,
Bulgaristan ve Makedonya'nın yolu açılmıştır.
1372'de Selanik önlerine gelinmiş ve daha sonraları Sofya,Manastır , Pirlepe ,Ohri ve
1386'da Niş ve 1389'da ise Sırbistan' ın tamamı fethedilmiştir .
Osmanlı Devleti sistemli bir iskan politikası uygulamış ve uzun yıllar boyunca
Anadolu'dan Balkanlar'a yapılan Türkmen-Yörük göçleri sayesinde ,
başta Rumeli olmak üzere Balkanlar'ın büyük bölümü Türk yurdu haline getirilmiştir.
Bu göçlerin ardından yerel halk arasında İslamiyet yayımıştır.
Bir süre sonra ,Serez , Filibe , Babadağ ,Elbasan , Saraybosna , Silistre , Üsküp ,
Priştine , Kırçova ,Gostivar , Kalkandelen , Manastır , Selanik ve Köprülü gibi
önemli yerleşim birimleri birer Türk şehirleri haline gelmişlerdir.
EVLAD-I FATİHAN YÖRÜK GURUPLARININ RUMELİ'YE YERLEŞMELERİ ..
Sultan I.Beyazıd dönemine ait ilk iskan kaydı 1400-1401 yıllarında ,
'' Tuz yasağını'' kabul etmeyen Manisa- Menemen Ovasında kışlayan Aşiretlerden,
'' Göçerevliler'' e ait olup Filibe taraflarına yerleştirilmişlerdir.
Asıl yoğunluk 1691 yılında, Padişah'ın bir '' Hattı Hümayun''u ile Yörük gurupları
''EVLAD-I FATİHAN'' olarak yeniden yazıldılar.
Rumeli'ye iskan edilen Yörükler sırasıyla ;
A) Naldöken Yörükleri , Tanrıdağı Yörükleri , C) Selanik Yörükleri ,
D) Ofçabolu Yörükleri , E) Vize Yörükleri ve F) Kocacık Yörükleri' dirler.
Rumeli'ye iskan edilen Yörüklerin ekserisi Karaman ve Saruhan Yörükleridirler.
Kocacık Yörükleri , Manastır -Ohri-Struga üzerinden ,
Debre-i Bala Sancağı'na gelip bu günkü ismiyle ''KOCACIK'' denilen köye yerleşmişlerdir.
KOCACIK YÖRÜKLERİ VE ATATÜRK
Kocacık denildiğ zaman aklıma hep Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu
Mustafa Kemal ATATÜRK ve ataları aklıma gelir.
Atatürk'ümüzün soykütüğü ( Kızıloğuzlar)'dan geliyor.
Karaman'da ki ,Taşkale kasabasının adı 1960 yılına kadar ( Kızıllar ) imiş.
Daha sonra ismi Taşkale olarak değiştirilmiştir.
Bu günkü Makedonya'nın , Debre kasabası'na bağlı '' JUPA '' Bölgesinin
Kocacık köyünde; Ali Rıza Efendi'nin Babası ( Kızıl Hafız Ahmet Efendi '' dünyaya gelmiş ,
uzun yıllar bu köyde yaşamıştır.
XI.yy.'a dönüp Anadolu tarihine baktığımızda Oğuzlar'ın Kızıl boyu, Alparslan'ın yeğeni
Sadettin Bey'in komutasında, Malazgirt Savaşına katılıp Anadolu'ya girerek
Konya ve Karaman başta olmak üzere Anadolu'nun geniş bir kesimine yerleşmişlerdir.
Selçuklu Devleti'nin yıkılışından sonra kendi beyliklerini kuran Kızıllar'dan ( Kızıloğlu Ahmet Bey )'in
beyliğini Osmanlı Sultanı II. Murad ortadan kaldır ve akabinde II.Mehmed
Karaman Beyliği'ne son verince , bölgedeki Kızıl Oğuz Türkleri'ni
Rumeli'de feth ettiği Selanik , Manastır ve Yanya bölgelerine göndermiştir.
Kocacık Yörükleri ;
Rumeli'ye (168 Ocak ) olarak gelmişlerdir.
1 Ocak , 30 kişilik Tımar'dan oluşmakta olup ,
Bu ,30 kişiden 5'i (Eşkinci ) adıyla silahlı savaşçı 25' i de (Yamak)
olarak Evlad-ı Fatihan Kütüklerine kaydedilmişlerdir.
Kocacık'ta Türk hakimiyeti 1448-1912 yılları arasında sürmüştür.
Kocacık ,Osmanlılardan önce Arnavut İskender(Skender Begu) Bey'in hakimiyetinde idi.
Türkler ile İskender Bey arasında tam 5 kez savaş yapılmıştır.
Bu savaşlar 1443- 1448 yılları arasında yapılmıştır.
İskender Bey'in , Kocacık'ta Türkler ile yaptığı son büyük savaş ,
Erenler veyahut Büyük Şehitlik denilen, Kocacık Kalesi altındaki büyük düzlükte
Miladi 19 Mart 1447 ile 6 Mart 1448 tarihleri arasında yapılmış ve ,
Türkler'in kesin zaferiyle sonuçlanmıştır.
Bu savaşlar sonrasında Büyük Şehitlikte 3000'i aşkın şehidimiz yatmaktadır.
Bu savaşlarda Türk Ordularına İsa Bey'in komuta etmesi , ardından Sultan II. Murad'ın
Kocacık'a gelip Ordunun başına geçmesi ve zaferin ardından Kış'ı Kocacık'ta geçirmesi de
savaşın büyük ordu birlikleri arasındaolduğunu kanıtlamaktadır.
KocacıkYörüklerinin yerleşmelerini kısaca anlattıktan sonra Atatürk'ümüzden bahsedeyim.
Atatürk'ün dedesi 1830 yılında Kocacık'tan Selanik'e yerleşir.
1839 Kocacık doğumlu Ali Rıza Efendi ile 1857 Yunanistan'ın Vodina Kazası'nın ,
Sarıgöl Nahiyesi Yörüklerinden Sofuzade Feyzullah Efendi'nin kızı Zübeyde Hanım
1870 yılında evlenirler. Bu evliliklerinden Mustafa Kemal ATATÜRK ile birlikte
toplam 6 çocukları dünyaya gelmiştir.
Özetle ;
1697 yılındayapılan yoklamaya göre Rumeli'de Evlad-ı Fatihan olarak ;
1116 Hane ve 16.582 kişi tespit edilmiştir.
1826 senesinde Evlad-ı Fatihan teşkilatı yeniden düzenlendi.
24 Gurupta toplanarak 4 Tabur haline getirildi.
Tanzimattan sonra çıkarılan bir kanunla 1846 yılında Sultan II.Mahmut tarafından
Evlad-ı Fatihan teşkilatı kaldırılmıştır.
Kullanılan kaynakçalar :
Kaynak : İlber ŞİYAK ' Makedonya Rekalar Kazasında Türk İzleri'' adlı kitap.
Kaynak; Rumelide Yörükler,Tatarlar ve Evlad-ı Fatihan.
M. Tayyib Gökbilgin. İst. 1957
Kaynak ; Mehmed Neşri , Kitab-ı Cihan -nüma I. Ankara 1987 shf. 182-183
