18/03/2024
เอาสาระดีๆมาฝากครับ
WORLD: รู้ไหม ที่จริง ‘แก๊ส’ ไม่มีกลิ่น แต่ที่ต้องใส่กลิ่นเข้าไปเพื่อให้รู้เวลามันรั่ว
เวลาพูดถึง ‘กลิ่นแก๊ส’ เข้าใจว่าหลายๆ คนน่าจะนึกออกว่ามันเป็นกลิ่นยังไง…แต่ถ้าเราบอกว่าที่จริงมัน 'ไม่มีกลิ่น' ล่ะ?
ในทางเคมี ‘แก๊สธรรมชาติ’ ที่เราใช้ๆ กันกับเตาแก๊สนั้นไม่มีกลิ่น แต่มีการเพิ่มกลิ่นเข้าไปในระหว่างกระบวนการผลิต ด้วยเหตุผลง่ายๆ ว่า ‘เราจะได้รู้เวลาแก๊สรั่ว’ โดยสารที่ใส่เพิ่มไปเป็นสารเคมีกลุ่ม Thiol หรือ Mercaptan ซึ่งเป็นสารที่มีอยู่ตามธรรมชาติ สูดดมเข้าไปก็ไม่มีอันตรายใดๆ โดยมีการบรรยายกันว่ากลิ่นพวกนี้จะเหมือน ‘กระเทียม’ หรือไม่ก็ ‘ไข่เน่า’
ความน่าสนใจคือ การเอากลิ่นใส่แก๊สธรรมชาติมีมาตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 แล้ว เทคโนโลยีนี้มีมานานมากๆ และทำด้วยเหตุผลเดียวกัน คือต้องการให้มันมีกลิ่นให้มนุษย์สัมผัสได้ในอากาศ และคนจะได้รู้เวลามันรั่วไหล ซึ่งก็น่าสนใจว่าในสังคมตะวันตกยุคแรกๆ ที่เริ่มมีทั้ง ‘ไฟฟ้า ประปา และแก๊ส’ เชื่อมต่อไปถึงบ้านเรือนและอาคารต่างๆ ในช่วงตอนต้นศตวรรษที่ 20 พวกบริษัทแก๊สไม่ได้จริงจังในการจะใส่กลิ่นอะไรลงไป เพราะเขามองว่ามันคงไม่รั่วหรอก (อันนี้คนไทยอาจงงว่าทำไมต้องมีท่อแก๊สถึงบ้านเหมือนไฟฟ้า-ประปา เหตุผลง่ายๆ คือพวกเมืองหนาวตอนหน้าหนาว การใช้แก๊สให้ความร้อนมันประหยัดกว่าไฟฟ้า)
จนกระทั่งเกิดโศภนาฏกรรมแก๊สระเบิดที่โรงเรียนนิวลอนดอนในรัฐเท็กซัสของสหรัฐอเมริกา เมื่อปี 1937 คนก็เลยเริ่มเปลี่ยนความคิดกัน เพราะเหตุระเบิดครั้งนี้คร่าชีวิตนักเรียนและบุคลากรไปเกือบ 300 คน และทำให้สังคมอเมริกันตระหนักถึงอันตรายของ ‘แก๊สรั่ว’ และความเปลี่ยนแปลงก็เลยเกิดขึ้นตั้งแต่ตอนนั้น หรือพูดอีกแบบคือ ทุกบริษัทก็ค่อยๆ แต่งกลิ่นแก๊สก่อนจะส่งมาให้ผู้บริโภค เพื่อให้เวลามีแก๊สรั่วไหลในครัวเรือน คนจะได้กลิ่น และหาวิธีจัดการเพื่อจะได้ไม่เกิดเหตุน่าเศร้าขึ้นอีก
ซึ่งในกรณีของไทย การใช้แก๊สน่าจะเริ่มแพร่หลายในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มาแล้ว ซึ่งตอนนั้นก็น่าจะเป็นมาตรฐานโลกแล้วว่าแก๊สต้อง ‘แต่งกลิ่น’ เพื่อความปลอดภัย ดังนั้นคนไทยก็คงจะรู้จัก ‘กลิ่นแก๊ส’ มาโดยตลอดโดยไม่มีใครเคยใช้แก๊สในยุคที่มันยังไม่มีกลิ่น