20/07/2026
Mury miejskie Warszawy i Barbakan
❤
Fot. Robert Świniarski
________________________
MURY OBRONNE WARSZAWY
Mury obronne Warszawy to podwójny ciąg murów miejskich wokół Starej Warszawy, wzniesionych w XIII–XVI wieku, odbudowanych w latach 1950–1963 i częściowo później. Najlepiej zachowane fragmenty biegną równolegle do ulicy Podwale, od Zamku Królewskiego do Barbakanu i dalej, do skarpy wiślanej.
Prace nad budową pierwszych odcinków warszawskich murów obronnych rozpoczęły się prawdopodobnie około 1280 roku za księcia mazowieckiego Konrada II, a kończone były za Bolesława II i Trojdena I. Najwcześniejsza wzmianka w dokumencie pisanym dotycząca murów pochodzi z 1326 roku. Wydany 23 listopada 1379 roku przywilej księcia Janusza I zobowiązał mieszkańców do otoczenia Warszawy murem, w taki sposób, aby miasto było zamknięte w ich pierścieniu. Ogółem mury o długości około 1200 metrów zamknęły obszar o powierzchni ok. 8,5 ha.
W linii murów znajdowało się kilkanaście baszt, z których najbardziej znane to: Rycerska, Marszałkowska, Gnojna, Dworzańska, Żuraw, Prochowa, Dworzańska, Grodzka i Biała. Do dzisiaj przetrwały tylko Baszta Rycerska i Baszta Prochowa.
Pierwsze próby renowacji podjęte zostały w 1936 roku pod kierownictwem Jana Zachwatowicza z inicjatywy zarządu miasta. Próba odsłonięcia murów objęła fragment pomiędzy Bramą Poboczną (Wąski Dunaj) a Barbakanem, w trakcie której odkopano fosę i usunięto zabudowę.
Zrekonstruowane w latach 30. XX wieku fragmenty murów przetrwały lata 1939-1945. Po wojnie prace wznowiono, a paradoksalnie ułatwiły je zniszczenia Starego Miasta. Pierwsze prace rozpoczęto w 1949 roku. W latach 1950–1955 dążono do odbudowy całych fortyfikacji. W tym okresie zrekonstruowano m.in. Barbakan i Wieżę Prochową. Jednak ten sposób autorskiej odbudowy wzbudził kontrowersje, nie mając oparcia w źródłach. W latach 1957–1963 starano się już jedynie uwidocznić zachowane fragmenty poprzez ich remont, a nie odbudowę.
Od roku 1996 prowadzono prace konserwatorskie, mające na celu poprawę stanu technicznego murów, m.in. wyremontowano także obiekty odbudowane w latach 50. XX wieku.
W latach 2007–2009 mury zostały gruntownie wyremontowane. Osuszono ich fundamenty, założono izolacje przeciw wilgoci, oczyszczono i wzmocniono ceglane konstrukcje oraz zainstalowano iluminację murów z 296 umieszczonymi w gruncie reflektorami (w tym 27 pracującymi w systemie dynamicznej zmiany barw). Iluminacja w 2009 roku otrzymała Nagrodę im. Jean-Paula L’Alliera dla najlepszego projektu związanego z rewitalizacją i konserwacją obszaru wpisanego na Listę UNESCO.
W kwietniu 2011 roku ciągom pieszym położonym między wewnętrznym a zewnętrznym murem obronnym nadano nazwy: międzymurze Piotra Biegańskiego (odcinek od placu Zamkowego do ulicy Piekarskiej) oraz międzymurze Jana Zachwatowicza (odcinek od ulicy Piekarskiej do skarpy wiślanej).
BARBAKAN W WARSZAWIE
Barbakan w Warszawie to imponująca, okrągła budowla obronna, będąca częścią dawnych murów miejskich Starego Miasta, wysunięta przed bramę i wzmacniająca jej obronność. Jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Warszawy, łączący Stare Miasto z Nowym i stanowi dziś oddział Muzeum Warszawy, oferując wystawy historyczne. Znajduje się przy ulicy Nowomiejskiej, między Starym a Nowym Miastem.
Powstał na przełomie wieków XV i XVI (około 1548-1550) w obawie przed Turkami, choć w tej roli nigdy się nie sprawdził, odegrał rolę podczas Konfederacji Barskiej.
Zbudowany na planie półokręgu, wzmacniał najsłabszy punkt murów – bramę, chroniąc przed atakami z zewnątrz, zwłaszcza w obliczu najazdów.
W Barbakanie znajduje się wystawa Muzeum Warszawy poświęcona jej murom obronnym.
Źródło informacji: Wikipedia, informacje własne.
