23/09/2026
သင့်ကျန်းမာရေး ၊ သင့်မှာပဲ တာဝန်ရှိ
#ပြည်ပအစားအစာဘေးကင်းရေးပြဿနာတွေကြား စင်ကာပူ အစားအစာစစ်ဆေးမှု တိုးမြှင့်
စင်ကာပူနိုင်ငံဟာ အစားအစာလိုအပ်ချက်ရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပြည်ပကနေ တင်သွင်းနေရတာကြောင့် နိုင်ငံခြားမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ အစားအစာဘေးကင်းရေး ပြဿနာတွေဟာ စင်ကာပူအတွက်ပါ စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
မကြာသေးခင်က တရုတ်နိုင်ငံ Hebei ပြည်နယ်မှာ ကုန်သည်တချို့က ဂေါ်ဖီထုပ်တွေကို သက်တမ်းပိုကြာအောင် Formalin လို့ခေါ်တဲ့ Formaldehyde ပါဝင်တဲ့ ဆေးရည်နဲ့ တရားမဝင် ဆေးကြောထားတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။
Formalin ဟာ ပိုးသတ်ဆေးနဲ့ ကြာရှည်ခံဆေးအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ်ရှိကာ ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဲ့ဒီသတင်းထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် စင်ကာပူ Food Agency (SFA) က စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုနဲ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုတွေ တိုးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။
SFA က စက်တင်ဘာ ၄ ရက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံက တင်သွင်းလာတဲ့ ဂေါ်ဖီထုပ်နဲ့ အခြားဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို စစ်ဆေးခဲ့ရာ Formalin ပါဝင်နေကြောင်း သက်သေမတွေ့ရှိခဲ့ဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။
စင်ကာပူဟာ အစားအစာရင်းမြစ်တွေကို နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းအပေါ် မမှီခိုဘဲ နိုင်ငံနဲ့ဒေသပေါင်း ၁၈၀ ကျော်ကနေ တင်သွင်းနေပါတယ်။
ဒီလို ရင်းမြစ်ခွဲခြားထားမှုက အပင်နဲ့ တိရစ္ဆာန်ရောဂါတွေ၊ ရာသီဥတုပြင်းထန်မှု၊ စစ်ပွဲနဲ့ ပြည်ပတင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေလို အန္တရာယ်တွေကြောင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက အစားအစာတင်သွင်းမှု ပြတ်တောက်သွားရင် တခြားနိုင်ငံတွေကနေ ပြောင်းလဲတင်သွင်းနိုင်တဲ့ အားသာချက်ရှိပါတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်နိုင်ငံနဲ့တစ်နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုစနစ်၊ ရာသီဥတု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနဲ့ အစားအစာဘေးကင်းရေး စံနှုန်းတွေ မတူညီတာကြောင့် ပြည်ပရင်းမြစ်တွေက အစားအစာကို ဘေးကင်းကြောင်း အာမခံဖို့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။
အစားအစာတစ်မျိုးဟာ လယ်ယာကနေ စုဆောင်းသူ၊ ထုပ်ပိုးစက်ရုံ၊ လက်ကားရောင်းချသူ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်သူ၊ ပြည်ပတင်ပို့သူ၊ တင်သွင်းသူနဲ့ လက်လီရောင်းချသူတွေဆီ ဖြတ်သန်းပြီးမှ စားသုံးသူထံ ရောက်ရှိတာကြောင့် Supply Chain ရဲ့ အဆင့်တိုင်းမှာ အန္တရာယ်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
အဲ့ဒီအန္တရာယ်တွေထဲမှာ Salmonella၊ E. coli လို ဘက်တီးရီးယားတွေ၊ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပိုးမွှားတွေ၊ ပိုးသတ်ဆေးအကြွင်းအကျန်၊ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ၊ အဆိပ်အတောက်တွေနဲ့ အစားအစာအရည်အသွေးကို တမင်တကာ ဖောက်ဖျက်တာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နှစ်စဉ် လူ ၈၆၆ သန်းခန့်ဟာ ညစ်ညမ်းတဲ့အစားအစာကြောင့် ဖျားနာကြပြီး လူ ၁.၅၂ သန်းခန့် 6သဆုံးနေပါတယ်။
အစားအစာဘေးကင်းရေး ထိန်းချုပ်မှုစနစ်ကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံတွေမှာတောင် ဒီအန္တရာယ်က ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။
စင်ကာပူရဲ့ အစားအစာဘေးကင်းရေး ထိန်းချုပ်မှုဟာ အစားအစာတွေ နိုင်ငံရင်းမြစ်ကနေ မထွက်ခွာမီကတည်းက စတင်ပါတယ်။
အန္တရာယ်ပိုများနိုင်တဲ့ အသားနဲ့ ဥတွေလို အစားအစာတွေကို တင်သွင်းခွင့်ပြုမယ့် ရင်းမြစ်တွေကို ကြိုတင်စစ်ဆေးအတည်ပြုထားပါတယ်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ SFA က ဥ၊ ကြက်၊ ဝက်နဲ့ အမဲသား တင်သွင်းနိုင်မယ့် နိုင်ငံရပ်ခြားရင်းမြစ်အသစ်တွေကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေအရ အတည်ပြုပေးခဲ့ပါတယ်။
အစားအစာတွေ စင်ကာပူကို ရောက်လာပြီးနောက်မှာလည်း ဆက်လက်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနေပါတယ်။
SFA က Farm-to-Fork ချဉ်းကပ်မှုကို အသုံးပြုပြီး အစားအစာတင်သွင်းမှု၊ မူလထုတ်လုပ်မှု၊ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုနဲ့ လက်လီရောင်းချမှုအဆင့်အထိ ထိန်းချုပ်ပါတယ်။
အစားအစာဘေးကင်းရေးဖြစ်စဉ်တွေ၊ စည်းကမ်းမလိုက်နာမှုသတင်းတွေနဲ့ စမ်းသပ်ရလဒ်တွေကို အခြေခံပြီး အန္တရာယ်အဆင့်ကို သတ်မှတ်ကာ လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းတွေကို ဆောင်ရွက်ပါတယ်။
၂၀၂၄ ဧပြီလကနေ ၂၀၂၅ မတ်လအထိ SFA က Market Monitoring Programme အောက်မှာ လက်လီဆိုင်တွေက အစားအစာနမူနာ ၆,၀၀၀ ကျော်ကို စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။
ဒီစစ်ဆေးမှုတွေမှာ ပုံမှန်အစားအစာဘေးကင်းရေး အန္တရာယ်တွေတင်မကဘဲ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကိုလည်း စစ်ဆေးပါတယ်။
SFA ရဲ့အဆိုအရ လူ ၁၅ ယောက်နဲ့အထက် ပါဝင်တဲ့ အစားအစာကြောင့် ဖျားနာမှုဖြစ်စဉ်တွေဟာ လူဦးရေ ၁ သိန်းမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၂၂.၈ မှုကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ၁၆.၈ မှုအထိ လျော့ကျခဲ့ပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံက Formalin သုံးထားတဲ့ ဂေါ်ဖီထုပ်သတင်း ထွက်ပေါ်ပြီးနောက် စင်ကာပူအနေနဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုခု ဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမရှိခင်ကတည်းက အန္တရာယ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ဖို့က ပိုမိုအရေးကြီးပါတယ်။
တင်သွင်းလာတဲ့ အစားအစာတိုင်းကို ဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တိုင်းအတွက် စစ်ဆေးဖို့ မဖြစ်နိုင်တာကြောင့် အစားအစာဘေးကင်းရေးစနစ်ဟာ သိပြီးသားပြဿနာတွေကို တုံ့ပြန်တာထက် နောက်ထပ်အန္တရာယ်တွေ ဘယ်ကနေ ပေါ်လာနိုင်သလဲဆိုတာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် ရိုးရိုးစစ်ဆေးမှုတွေနဲ့အတူ နိုင်ငံတကာ သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်မှု၊ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသတင်းတွေကို အမြန်လဲလှယ်နိုင်မှု၊ အစားအစာရင်းမြစ်နောက်ကြောင်း ခြေရာခံနိုင်မှုနဲ့ Data Analytics နည်းပညာတွေကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုဖို့ လိုပါတယ်။
အနာဂတ်မှာ AI နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး တင်သွင်းသူတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေ၊ ယခင်စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုတွေ၊ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွေ၊ ရာသီဥတုအခြေအနေတွေ၊ ဓာတ်ခွဲခန်းရလဒ်တွေနဲ့ နိုင်ငံတကာ အစားအစာသတိပေးချက်တွေကြားက ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အချက်တွေကို ဖော်ထုတ်နိုင်လာဖို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
ဓာတ်ခွဲခန်းနည်းပညာနဲ့ စစ်ဆေးနိုင်စွမ်းတွေ ပိုမိုတိုးတက်လာဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။
ပြည်ပမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ အစားအစာဘေးကင်းရေး ပြဿနာတွေကို အလေးအနက်ထားဖို့ လိုအပ်ပေမယ့် သတင်းတစ်ခုထွက်လာတိုင်း ထိတ်လန့်စရာတော့ မလိုဘူးလို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။
စင်ကာပူဟာ အစားအစာတင်သွင်းမှုအပေါ် အလွန်အမင်းမှီခိုနေရတာကြောင့် အန္တရာယ်လုံးဝမရှိတဲ့ အစားအစာစနစ်ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
အဲ့ဒီအစား ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ပြည်ပအစားအစာရင်းမြစ်တွေ၊ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုနဲ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုတွေ၊ နိုင်ငံတကာသတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်မှုတွေနဲ့ အစားအစာကို တာဝန်ယူကိုင်တွယ်တဲ့ လက်လီရောင်းချသူနဲ့ စားသုံးသူတွေ စတဲ့ ကာကွယ်ရေးအလွှာ အမျိုးမျိုးကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်တည်ဆောက်ထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
စင်ကာပူအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့အစားအစာကုန်သွယ်မှုကနေ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ပိတ်ထားဖို့ မဖြစ်နိုင်တာကြောင့် အန္တရာယ်တွေ နိုင်ငံအတွင်း မရောက်လာခင် ကြိုတင်ခန့်မှန်းပြီး ဖော်ထုတ်နိုင်စွမ်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အစားအစာဘေးကင်းရေးအတွက် အစောပိုင်းသတိပေးချက်ရရှိတာက ပြဿနာဖြစ်ပြီးမှ ထိန်းချုပ်တာထက် ပိုထိရောက်ပါတယ်။
ဒီလိုအခြေအနေမှာ စင်ကာပူရဲ့ အဓိကစိန်ခေါ်မှုက သိရှိပြီးသား အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အစားအစာတွေထက် မကြာခင်အန္တရာယ်ဖြစ်လာနိုင်ပေမယ့် လက်ရှိမှာ ဘာကို စစ်ဆေးဖို့လိုတယ်ဆိုတာတောင် မသိသေးတဲ့ အန္တရာယ်အသစ်တွေကို ကြိုတင်ဖော်ထုတ်နိုင်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။
#စလုံးသတင်းSGNews
