29/07/2026
ဝါဆိုလပြည့်နေ့ သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်များအနက် အလွန်ထူးခြားဆန်းကြယ်ပြီး မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသော နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုနေ့ကို “ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့” ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
မြန်မာပြက္ခဒိန်အရ ဝါဆိုလဆန်း (၁၅) ရက်နေ့ (ဝါဆိုလပြည့်နေ့) ၌ ထူးခြားသော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကြီး (၄) ခု တိုက်ဆိုင်စွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က အလေးအမြတ်ထား ပူဇော်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
၁။ ဝါဆိုလပြည့်နေ့၏ ထူးခြားသော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ် (၄) ခု
အလောင်းတော် ပဋိသန္ဓေယူသောနေ့
မဟာသက္ကရာဇ် (၆၇) ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် လောင်းလျာ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် မယ်တော် မဟာမာယာဒေဝီ၏ ဝမ်းကြာတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေ စတင်ယူခဲ့သည်။
တောထွက်တော်မူသောနေ့
မဟာသက္ကရာဇ် (၉၇) ခုနှစ်၊ သက်တော် (၂၉) နှစ် အရွယ် ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် သားတော် ရာဟုလာလေး မွေးဖွားသောနေ့၌ပင် ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဖြစ်လာမည့် ဘုရားအလောင်းတော်အဖြစ် သံဝေဂကြီးစွာဖြင့် တောထွက်တော်မူခဲ့သည်။
ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောကြားတော်မူသောနေ့
မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃) ခုနှစ်၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးနောက် ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ဗာရာဏသီပြည်၊ မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ပထမဆုံးသော ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ် (ဓမ္မစကြာတရားဦး) ကို စတင်ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
တေဇောဓာတ် စုတေဝိညာဉ် တန်ခိုးပြတော်မူသောနေ့
ဒိဋ္ဌိဆရာကြီးများ၏ အယူဝါဒ မှားယွင်းကြောင်း သက်သေပြရန်အတွက် သာဝတ္ထိပြည်၊ ကဏ္ဍမ္ဗသရက်ဖြူပင် ရင်း၌ တန်ခိုးပြပွဲကြီးကို ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ပြုလုပ်တော်မူခဲ့သည်။
၂။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်နှင့် အရေးပါမှုများ
ရတနာသုံးပါး စတင်စုံလင်သောနေ့
ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားပြီးနောက် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အနက် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် သောတာပန် တည်သွားကာ ရဟန်းအဖြစ် သာသနာ့ဘောင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် ဗုဒ္ဓရတနာ၊ ဓမ္မရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာသုံးပါး စတင်ပေါ်ပေါက်ကာ စုံလင်သွားသည့် နေ့မြတ်ဖြစ်သည်။
သံဃာတော်များ ဝါဆို၊ ဝါကပ်ပြုသောနေ့
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဝိနည်းဒေသနာတော်အရ ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့မှစ၍ မိုးရာသီ (၃) လပတ်လုံး ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ရန် “ဝါဆို၊ ဝါကပ်” ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် သံဃာတော်များ ဝါကပ်ရန် ပြင်ဆင်ကြသည့် အရေးကြီးသောနေ့ဖြစ်သည်။
၃။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ကုသိုလ်ပြု လှူဒါန်းမှုများ
ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အောက်ပါ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည် -
ဝါဆိုသင်္ကန်း လှူဒါန်းခြင်း – မိုးရာသီတွင် သံဃာတော်များ အသုံးပြုရန် ဝါဆိုသင်္ကန်းနှင့် ဝါဆိုပန်းများ လှူဒါန်းကြသည်။
ဥပုသ်သီလ ဆောက်တည်ခြင်း – ငါးပါးသီလ၊ ရှစ်ပါးသီလ စသည်တို့ကို ဆောက်တည်ကြသည်။
ဓမ္မစကြာသုတ် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခြင်း – အိမ်များ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် ဓမ္မစကြာတရားတော်များကို စုပေါင်းရွတ်ဖတ် ပူဇော်ကြသည်။
သက်သတ်လွတ် စားသောက်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါနပြုခြင်း – ဘုရားနေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်သည့်အတိုင်း ဘဝသတ္တဝါများအား ဘေးမဲ့လွှတ်ခြင်း၊ သက်သတ်လွတ်ကျွေးမွေးခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။
