11/05/2026
SU SARBADORE DE SA SARDIGNA
(Gli alunni della Classe 5^E Scuola Primaria di Cuglieri, Insegnante Rosetta Perria)
RACCONTO PREMIATO, scritto in sardo logudorese.
---
- Sarbadore! Sarbadore! Vinti oltas ti depo tichirriare! Serra cussu liberu e bae a ti
samunare, ca est iscurigadu ed est ora de recuire a domo!
- Eja ma! Luego… e propiu como chi fui imbatiu a sa parte prus bella….
A malagana Salbadore si che fugliat in s’abba lughida e frisca de su mare de S’Archittu.
Nadande s’imbolat non solu in su mare ma finzas in sa fantasia. Pensat a Amsicora e Osto, sos personazos de su liberu chi est leginde.
Istracu de nadare, bessinde dae s’abba abarrat cancaradu. A su costazu sou bidet unu polticheddu, bi sun una pagia de naes de sos Cartaginesos. Sun iscarricande cascias prenas de unu muntone de cosas. Assustadu chilcat sa mama e su frade, ma no sun in logu. Afaca bidet pitzinnos cun bistires istravagantes chi sun giogande a mamacua. Sarbadore provat a bi faedare, ma no lu cumpredene. Tandho pensat de andare a bidere su logu. Atopat un omine cun d’unu carru e li domandat de lu zughere a sa idda prus afaca.
S’Archittu no bi fuit prus, fuit isparia…
In d’unu cuccuru biet una idda manna. Imbatiu a s’intrada pensat de si faghere una passizada intro idda. Sas domos sun piticas e sos pitzinnos giogan in sas carrelas. Sighinde su caminu si ciapat in d’unu campu, bi sun sos soldaos gherrande po s’allenare. Sarbadore si frimmada ispantau: in mesu a sos soldaos bidet cancunu chi connoschet. Assemizat a unu disignu chi aiat bidu: est Amsicora chi imparat s’arte de sa gherra a su fizu Osto e a sos soldaos suos!
Iscultat ite sun nande e cumprendet chi si sun preparande po sa gherra cun sos Romanos. Sarbadore si faghet coragiu e andat a faeddare cun Amsicora chi, ispantau, chilcat de ischire ite cheret su pitzinneddu. Su pitzinnu ispiegat chi ischit comente ada a finire sa gherra. Li narat chi sa gherra no selbit a nudda, battit solu molte e dannos mannos. Est mezus faeddare cun sas peraulas chi no cun s’ispada.
Amsicora li narat chi sos Romanos si cherene leare sa terra nostra e chi la cheret salvare e po issu sas peraulas no bastat.
Sarbadore li narat su segretu sou: ischit comente ada a finire sa gherra. Finzas con s’azudu de sos Sardos Pellitos e de sos Cartaginesos sos Romanos ana a binchere e sos Sardos ana a peldere, puite issu ischiat chi sa bathada si faghiat in d’unu logu abbertu prus adattu po sos Romanos. Ischiat puru chi s’azudu de sos Cartaginesos imbatiat tropu a tradu, po culpa de una burrasca chi ispinghiat sas naes attesu dae sa Sardigna. E gasi risultat a lu cumbichere chi est nande sa veridade.
Tandho Amsicora andat a domandare azudu a sos Sardos Pellitos chi sun bravos meda a
gherrare in sos buscos. Pois cumbinchet puru sos Cartaginesos a che leare sas naes in Sardigna primmu de sa burrasca.
In d’una die calda de su mese de triulas Amsicora marciat con d’unu esercitu mannu paris cun sos Sardos Pellitos e sos Cartaginesos.
A petantis sos Romanos, cun su cabu Tito Manlio Torquato, marciant in Campidanu.
Tandho Amsicora faghet in modu de che los ghiare in sos buscos de su Montiferru. Sos
Romanos si depent dividere e pois, assustados dae sos elefantes de sos Cartaginesos, sun iscunfittos dae sos Sardos Pellitos e dae sos soldaos de Amsicora.
A sa fine Sarbadore, subra de unu elefante, intrat triunfante in Cornus e benit nominau su “Salvadore de sa Sardigna”.
- Sarbadore! Ischidat su sonnu! Ses ancora cun cussu liberu! Bae a ti samunare ca no che semus andande.
Sarbadore chi fu drommiu bene s’inde ischidat de colpu e su liberu chi zuchiat in cara bolat in altu: fu solu sognande.
Istontonau e mesu drummiu s’inde pesat e caminat a su mare. Custa olta no fut sognande!
Intrat in s’abba abbellu abbellu e si ponet a nadare.
Tottu ind’una in mesu a sas algas bidet calchi cosa istrana chi non dipiat essere in cue…
Un aneddu de ferru isplendet a su riflessu de su sole chi passat in s’abba. Franghindet sas algas bidet una giannighedda e chilcat de l’abberrere. Risultat a ndhe l’alziare unu pagu e si frimmat. Un raggiu de sole essit da suttaterra. Ada a essere unu passaggiu secretu po andare in su passau?...
Sarbadore cun totu sas frorzas che tenet torrat a provare a l’aberrere e, apustis de unu pagu, bi risultat.
Sa giannighedda s’abberit in su magasinu de una nae, tuttu prenu de ispadas, cascias e centumiza de cosas. Sarbadore fudit ispantau meda!
Totuinduna intendet una manu in palas: est Amsicora chi totu emozionadu li domandat:
- Prontu ses eroe?
Sarbadore no credet a su chi biedet, pois ridinde rispondet: - Deo soe semper prontu! Tottu contentu de lu connoschere, li narat chi issu, in iscola, ada istudiau dae paghu sos Romanos e ischidit comente funzionat s’esercitu issoro. Ma li narat puru chi ada leggiu unu liberu meda bellu, chi faedhat propriu de Amsicora, chi, comente eroe sardu, aiat difesu sa Sardigna dae s’invasione de sos Romanos.
Li narat puru de su sognu chi ha fattu e chi mai in vida sua podiat pensare de lu connoschere de abberu sutta de su mare. Li cunfidat chi li diat piaghere meda de lu podet azuare a che ghiare sos Romanos da sa Sardigna, propriu comente aiat fatu in su sognu. Tandho li
ispiegat poite s’impresa de salvare sa Sardigna non fu risultada.
Amsicora iscultat sos cussizos de Sarbadore e pensat a comente faghere. Pois lu cumbinchet a recuire a domo sua ca sa mama podet essere in oriolu.
Sarbadore saludat a totus e bessidi dae sa giannighedda. No achipidi andhe essire dae su mare chi intendet sa mama a boghes. Cando lu iedet si lu aprensat comente chi no l’essere bidu dae una chida. Torrau a domo, Sarbadore pensat e torrat a pensare a comente faghere po che ghiare sos Romanos da sa Sardigna, cherede azuare Amsicora de ogni manera.
- Sarbadore! Oe no bi cheres andare a mare? Li domandat sa mama. – E zeltu chi bi chelzo andare… e puru in presse! Rispondet Sarbadore. Thando si preparat currindhe.
Imbatiu a s’ispiagia si che imbolat in s’abba infundindhe finzas sa mama e su frade.
Candho imbatet a sa giannighedda bidet afaca una coratza, unu iscudu e un’ispada, in sa lama b’est iscritu “Sarbadore eroe sardu”. Tandho s’ammentat de su sognu chi aiat fatu e de sa batadha seziu subra de unu elefante.
Pensosu aberidi sa giannigheda e si ciapat adenanti Amsicora e su fizu Osto chi li domandatsi cheret andare cun issos a gherrare contra sos Romanos. Totu emozionau si los aprensat a folte. Su sognu s’est averandhe.
Cumintzant a s’allenare in sos buscos e sighent po prus de una chida. Dogni sero torrat a domo istracu e moltu e sa mama est in pensamentu, pensat chi s’intendet male. Ma no tenet nisciunu suspetu de sas abbenturas suta de su mare de su fizu sou.
Imbatet sa die de sa batadha. Sos Sardos cun sos Cartaginesos, Amsicora, Osto e Sarbadore afrontat sos Romanos in sos buscos de su Montiferru, comente Sarbadore ait sognau e comente, totu in paris, aiant detzisu de faghere. Cumbatent totus valorosamente. Fortes, ca sunt unidos, desizosos de salvare sa terra nostra, afrontat sos nemicos tota dia cun coragiu e sacrifitziu. A sa fine risultant a binchere
Candho fiat iscurigandhe sos Romanos, cun su generale issoro Tito Manlio Torquato, si che fuint in sa pianura de su Campidanu, po leare sas naes da Karalis e torrare a Roma
iscunfitos.
Amsicora, Osto e Salbadore faghen una festa manna cun tota sa popolazione de Cornus, cun sos Sardo Pellitos e cun sos amigos Cartaginesos.
Est già a de notte e Amsicora narat a Sarbadore: - Est ora de nos saludare ti dao custa ispada, amentadi semper de nois, de sa nostra istoria e de sa nostra terra galana.
Sabadore leat s’ispada e riconoschente aprensat sos amigos suos. Est meda cuntentu finzas po Osto chi este adduradu in vida. S’ammentat de su prantu chi s’aiat fattu leginde su liberu cando aiat ischiu chi fu moltu. Fu fresciadu puite cun s’azudu sou aiat iscrittu una pagina de istoria prus bella.
Caminande in sas istradas a unu zeltu puntu iet una istatua chi primu no bi fudi. Atacat a riere candho s’abbizat chi cussa istatua assemizzat meda a issu. Suta bi fudi iscrittu:
“Sarbadore eroe de sa Sardigna”. E tandho pensat: - Podet essere chi calchi die sos
archeologos ana a ciapare s’istatua sua e s’ana a domandare chie potedet esser cussu
piztzinnedhu…
Totu cuntentu saludat a totus e aberit sa giannighedda po torrare a domo. Ma diviat cuare s’ispada chi l’aiant regalau, chi l’ammentait totu s’impignu chi bi aiat postu e s’amore po sa terra sua. Si la ciapait calincunu guai! Tandho chilcat unu logu siguru in mesu de sas roccas, in modu de la podet ciapare solu issu. Pois leat s’istrada po recuire.
Imbatiu a domo sa mama, cando lu iedet chi pariat unu disertore, lu brigat meda. Ma
Sarbadore est gasi cuntentu po s’impresa chi ha fattu chi no si la leat prus de tantu.
Ma dogni tantu si che imbolat in su mare de S’Archittu abberit sa giannighedda e andat a saludare sos amigos suos.