مصطفى گەردی

مصطفى گەردی ⚖️ پارێزەری كارا لە دادگاکانی
💼 ڕاوێژکاری و ڕاپەڕاندنی گشت کەیسە یاساییەکان
لە دادگاكان و مامەڵەی فەرمانگە حكومیەكان
📞 07504236468

26/09/2026

زۆر جار کەسانێک بۆ ڕاییکردنی ئیشێک یان بەدەستهێنانی قازانجێکی کاتی، پەنا دەبەنە بەر دەستکاریی بەڵگەنامەیەک یان ساختەکردنی ئیمزایەک. بەڵام ئایا دەزانیت یاسا چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم “هەڵە بچووکە”دا دەکات؟
⚖️ یاسا چۆن پێناسەی تەزویر دەکات؟ (ماددەی ٢٨٦ لە یاسای سزادانی عێراقی):
تەزویر بریتییە لە گۆڕینی ڕاستییەکان لە بەڵگەنامەیەکدا، بە شێوەیەک کە ببێتە هۆی زیانگەیاندن بە بەرژەوەندیی گشتی یان کەسی.
🚨 جۆرەکانی تەزویر سزاکەیان زۆر جیاوازە:
١. تەزویر لە بەڵگەنامەی ڕەسمیدا (المحررات الرسمية):
وەک: ساختەکردنی تاپۆ، پاسپۆرت، بڕوانامە، پێناسی باری شارستانی، یان ئیمزای فەرمانبەر.
سزاکەی: تاوانێکی قورسە (جەنایەت) سزاکەی زیندانیکردنە و دەگاتە ١٥ ساڵ.
٢. تەزویر لە بەڵگەنامەی ئاساییدا (المحررات العادية):
وەک: دەستکاریکردنی گرێبەستی کڕین و فرۆشتن (موراتەبە)، وەسڵ، یان ئیمزای کەسێکی ئاسایی.
سزاکەی: ئەگەرچی تاوانەکە تا ڕادەیەک سووکترە، بەڵام هێشتا دەگاتە ٧ ساڵ زیندانیکردن.
⚠️ سزای بەکارهێنانی تەزویر:
تەنانەت ئەگەر تۆ بەڵگەنامەکەت ساختە نەکردبێت، بەڵام بەزانیارییەوە بەڵگەنامەیەکی تەزویر بەکاربهێنیت، هەمان سزای کەسی تەزویرچی وەردەگریت (بەپێی ماددەی ٢٩٨).
💡 ئامۆژگاریی یاسایی پارێزەر:
هەرگیز بۆ خێراکردنی مامەڵەیەک یان دەربازبوون لە باج، دەستکاری گرێبەست یان بەڵگەنامەیەک مەکە. ئەوەی ئەمڕۆ بۆت دەبێتە ئاس

22/09/2026

#اكسبلور

21/09/2026

لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە ١١١ی ساڵی ١٩٦٩ی هەموارکراودا (کە لە هەرێمی کوردستانیش کاری پێدەکرێت)، خیانەتی زەوجی بە ڕوونی ڕێکخراوە:
١. سزای یاسایی (ماددەی ٣٧٧)
سزای سەرەکی: سزاکەی بریتییە لە بەندکردن (الحبس) بۆ ماوەیەک کە لە ٦ مانگ کەمتر نەبێت و لە ٥ ساڵ زیاتر نەبێت بۆ هەر یەکێک لە ژن یان مێرد کە ئەنجامی بدات.
هاوبەشی تاوان: هەمان سزا بەسەر ئەو کەسەشدا دەسەپێندرێت کە تاوانەکەی لەگەڵدا ئەنجام داوه (ئەگەر بزانێت کە تۆمەتبارەکە هاوسەری هەیە).
٢. مەرجەکانی بەرزکردنەوەی داواکە (ماددەی ٣٧٨)
شکایەتی هاوسەر: دادگا ناتوانێت ئەم داوایە بجوڵێنێت بەبێ شکایەتی ڕاستەوخۆی هاوسەری زۆرلێکراو (زیانلێکەوتوو).
ماوەی سکاڵا: دەبێت سکاڵاکە لە ماوەی ٣ مانگدا پێشکەش بکەرێت لەو ڕۆژەی کە هاوسەرەکە بە تاوانەکە دەزانێت.
داخستنی کەیسەکە: هاوسەری سکاڵاکار دەتوانێت لە هەر قۆناغێکی دادگاییکردندا لێخۆشبوون (تەنازول) پێشکەش بکات، کە دەبێتە هۆی ڕاگرتنی ڕێکارە یاساییەکان و سزاکە.
٣. لێکەوتە شەرعی و شارستانییەکان
لە ڕووی بارودۆخی کەسێتییەوە، خیانەتی زەوجی بە هۆکارێکی بەهێزی جیا بوونەوە (تەڵاق) دادەنرێت و هاوسەری زیانلێکەوتوو دەتوانێت داوای جیا بوونەوە و قەرەبووی ماددی و مەعنەوی بکات.

پارێزەر مصطفى صباح محمد
07504236468

19/09/2026

کاتێک ژیانی هاوسەرگیری دەگاتە ئاستێک کە بەردەوامبوون تێیدا بێتە هۆی زیانی جەستەیی، دەروونی، یان ڕەفتاری نەشیاو، یاسای باری کەسێتی ڕێگەی داوە بە داواکردنی لێکجیابوونەوە بەهۆی بوونی “زیان” (الضرر).
چ جۆرە ڕەفتارێک بە “زیان” ئەژمار دەکرێت لە دادگا؟
1️⃣ ئازاردانی جەستەیی یان دەروونی: لێدان، سووکایەتیکردن، یان هەڕەشەکردنی بەردەوام.
2️⃣ خەوش یان ڕەفتاری خراپ: ئاڵوودەبوون بە مەی یان ماددەی هۆشبەر، یان ئەنجامدانی کاری نایاسایی کە زیان بە ناوبانگی خێزانەکە بگەڕێنێتەوە.
3️⃣ خیانەتی هاوسەرگیری: کاتێک بە بەڵگەوە دەسەلمێنرێت.
4️⃣ جێهێشتن و پشتگوێخستن: جێهێشتنی ماڵ بۆ ماوەیەکی درێژخایەن بەبێ هۆکاری ڕەوا.
دەسەڵاتی دادوەر و حەکەمەکان لەم داوایەدا:
دادگا داواکارییەکە ڕەوانەی “حەکەمەکان” (لایەنی ئاشتەوایی خێزانی) دەکات بۆ دیاریکردنی هۆکاری سەرەکیی کێشەکە.
سەلماندنی زیان: پێویستی بە بەڵگەیە وەک (ڕاپۆرتی پزیشکیی دادوەری، شایەتحاڵ، یان ئاگاداریی پۆلیس).
کاریگەری لەسەر مافە داراییەکان: ئەگەر سەلمێنرا کە زیانەکە لەلایەن پیاوەکەوە بووە، ژنەکە تەواوی مارەیی (پێشەکی و پاشەکەوت) و نەفەقەکەی وەردەگرێت. بەپێچەوانەوە، ئەگەر خەتاکە لەلایەن ژنەکەوە بێت، بەشێک یان تەواوی مارەیییەکەی دەفەوتێت.
💡 ئامۆژگاریی یاسایی:
تۆمارکردنی داوای جیاوبوونەوە بەهۆی زیانگەیاندن پێویستی بە کۆکردنەوەی بەڵگەی بەهێز و دروست

14/09/2026

نەخێر، ئەم زانیارییە بە تەواوی هەڵەیە. لە یاسای باری کەسێتیی عێراقیدا، چوونی ژن بۆ دادگا و داواکردنی جیاوبوونەوە (داوای تەفریق) بە خۆڕایی مانای لەدەستدانی سەرجەم مافە داراییەکانی نییە.
مافەکانی ژن لەم حاڵەتەدا بەپێی هۆکاری داواکە و جۆری جیاوبوونەوەکە لە دادگا دیاری دەکرێن:
١. ئەگەر داواکە بەهۆی زیانپەیاندن بێت (دعوى التفريق للضرر والشقاق)
ئەگەر ژنەکە بچێتە دادگا و داوای جیاوبوونەوە بکات بەهۆی هۆکارێک لە هۆکارەکانی وەک (لێدان، خراپەکاری، نەدانی نەفەقە، خیانەت، یان بەجێهێشتن):
بێتاوانبوونی ژنەکە: ئەگەر لە دادگا بسەلمێندرێت کە تاوان و زیانەکە لەلایەن پیاوەکەوە بووە، ژنەکە تەواوی مافە داراییەکانی وەردەگرێت (مارەیی دواخراو، نەفەقەی عیددە، و خەرجییەکان).
دیاریکردنی ڕێژەی کەمتەرخەمی (لە ڕێگەی نێوانگران/کەسی شارەزا): ئەگەر ناکۆکییەکە دەستکردی هەردوولا بێت، دادوەر دۆسیەکە دەنێرێت بۆ لای نێوانگران (الحَکَمین) تاوەکو ڕێژەی خەتاکە دیاری بکەن:
ئەگەر خەتاکە بە تەواوی لەسەر پیاوەکە بێت 👈 ژنەکە تەواوی مارەیی و مافەکانی وەردەگرێت.
ئەگەر خەتاکە بەشێکی لەسەر ژنەکە بێت 👈 تەنها بەپێی ڕێژەی خەتاکەی لە مارەیییەکەی کەم دەکرێتەوە (بۆ نموونە نێوەی مارەیییەکە یان بەشێکی).
٢. ئەگەر داواکە تەنها «خوڵع» بێت (مخالعة)
تەنها لە یەک حاڵەتدا ژن لە مافە داراییەکانی خۆش دەبێت؛ ئەویش کاتێکە کە ژنەکە هیچ هۆکارێکی یاسای�

12/09/2026

کاتێک ناکۆکیی خێزانی قووڵ دەبێتەوە، زۆرجار وشەی “تەڵاق” بەکاردێنرێت، بەڵام زۆر کەس ناڕوونییان هەیە لەوەی یاسای باری کەسێتیی عێراقی چۆن مامەڵە لەگەڵ جۆرەکانی جیاوبوونەوەدا دەکات و مافە داراییەکان بەرەو کوێ دەچن.
بەپێی یاسای باری کەسێتی (ژمارە ١٨٨ی ساڵی ١٩٥٩)، جیاوبوونەوە بە دوو ڕێگەی سەرەکی دەبێت:
1️⃣ تەڵاق (الطلاق - بە ڕەزامەندی یان لەلایەن پیاوەوە):
ئەمە ئەو جۆرەیە کە پیاوەکە بە ویستی خۆی یان بە ڕێککەوتنی هەردوولا (تەڵاقی خولع / بە ڕەزامەندی) ئەنجامی دەدات. لەم حاڵەتەدا:
ژنەکە مافی تەواوی مارەیی دواخراو (المؤخر)، نەفەقەی عیددە، و نەفەقەی متعةی دەبێت (ئەگەر تەڵاقەکە بێ هۆکارێک لەلایەن پیاوەکەوە بووبێت).
2️⃣ نەهێشتنی هاوسەرگیری بە بڕیاری دادوەر (التفريق القضائي):
ئەمە کاتێکە کە یەکێک لە هاوسەرەکان (زۆربەی جار ژنەکە) داواکاری پێشکەشی دادوەر دەکات بۆ هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکە بەهۆی هۆکاری یاساییەوە، وەک:
زیانپەیاندن و خراپەکاری (الضرر والشقاق): وەک لێدان، سووکایەتیکردن، یان خیانەتی هاوسەرگیری.
نەدانی نەفەقە: ئەگەر پیاوەکە خەرجیی ماڵ و ژنەکەی نەدات.
دوورکەوتنەوە یان زیندانیکردنی پیاوەکە: بۆ ماوەیەکی درێژخایەن (زیاتر لە ساڵێک).
💡 ڕێنمایی یاسایی:
تەڵاقی دەرەوەی دادگا (تەڵاقی شەرعی بەبێ بڕیاری دادوەر) سەرپێچیی یاساییە و تاوانبار ڕووبەڕووی سزادان و غەرامە دەبێتەوە. تۆمارکردنی فەرمیی تەڵاق ل�

02/09/2026

لە میانی بەدواداچوونم بۆ کەیسەکانی باری کەسێتی لە دادگا، گەیشتوومەتە ئەو ڕاستییەی کە زۆربەی داواکانی جیاوبوونەوە (التفريق) بەهۆی کێشەی زۆر گەورە یان ناکۆکیی قوڵەوە دەست پێناکەن! بەڵکو لە ڕووداوێکی زۆر بچووک و ڕۆژانەوە سەرچاوە دەگرن کە بەهۆی دوو ئافاتی سەرەکییەوە گەورە دەبن:
1️⃣ دەستوەردانی نەرێنیی دەوروبەر: بەشدارکردنی کەسانی تر (تەنانەت کەسە زۆر نزیکەکانیش) لە کێشە ناوخۆییەکانی هاوسەران، لە شوێنی چارەسەر، ئاگری کێشەکە خۆشتر دەکات و ڕێگە لە لێکتێگەیشتن دەگرێت.
2️⃣ بڕیاردانی بەپەلە لە کاتی توڕەییدا: چوونە دادگا یان هەڕەشەکردن بە تەڵاق لە کاتی ئاڵۆزبوونی بارودۆخەکەدا، دەرگا لەسەر چارەسەری ئاشتییانە دادەخات و پرۆسەکە بەرەو شێوازێکی یاسایی ڕەق دەبات کە گەڕانەوەی ئەستەم دەکاتەوە.
💡 ڕێنمایی یاسایی و کۆمەڵایەتی:
یاسای باری کەسێتی و دادگاکان ڕێگەی “تسوئیە” و ئاشتەوایی خێزانییان کراوە هێشتووەتەوە. پێش ئەوەی هیچ هەنگاوێکی یاسایی بنێیت یان داوای جیاوبوونەوە بوبکەیت، ڕاوێژ بە کەسانی پسپۆڕ و ڕاوێژکاری یاسایی و خێزانی بوبکە، چونکە پاراستنی شیرازەی خێزان زۆر ئاسانتر و گرنگترە لە چاککردنەوەی دوای داڕمانی!
⚖️ پارێزەر مصطفى صباح گەردی
پەیوەندیمان پێوە بوبکەن بۆ ڕاوێژکاریی یاسایی لە کەیسەکانی باری کەسێتی و چارەسەرکردنی کێشە خێزانییەکان.

26/08/2026

کاتێک ژن بەبێ هۆکارێکی شەرعی یان یاسایی ماڵی هاوسەرێتی بەجێدەهێڵێت (کە لە یاسادا بە “نشوز” یان یاخیبوون دەناسرێت)، پیاوەکە لە ڕووی یاساییەوە دەتوانێت ئەم هەنگاوانەی خوارەوە لە دادگای باری کەسێتی بگرێتە بەر:
١. تۆمارکردنی داوای گەڕانەوە بۆ ماڵی هاوسەرێتی (دعوى الطاعة والعودة):
پیاوەکە لە ڕێگەی دادگاوە داوایەک پەسەند دەکات بۆ ئەوەی دادگا داوا لە ژنەکە بکات بگەڕێتەوە بۆ ماڵی هاوسەرێتی.
ئەگەر ژنەکە ئامادە نەبوو بگەڕێتەوە و هیچ هۆکارێکی ڕەوای نەبوو (وەک ئەوەی بڵێت لێم دراوە یان ماڵەکە گونجاو نییە و ئەمەش نەسەلمێنرێت)، دادوەر بڕیاری پێویستی لەسەر دەردەکات.
٢. بڕیاری یاخیبوون (حکم النشوز):
ئەگەر ژنەکە داوای گەڕانەوە (الطاعة)ی ڕەت کردەوە و نەگەڕایەوە، دادگا ڕایدەگەیەنێت کە ژنەکە لە یاسادا “ناشزة” (یاخیبوو)وە.
٣. لێکەوتە یاساییەکانی بڕیاری نشوز:
بڕینی نەفەقە (سقوط النفقة): پیاوەکە بە تەواوی لەدانی نەفەقەی ڕۆژانەی ژنەکە دەبەخشرێت، چونکە نەفەقە لە بەرامبەر ئامادەبوونی ژنە لە ماڵی هاوسەرێتی.
داوای جیاوبوونەوە (التفريق للضرر): پیاوەکە دەتوانێت ڕاستەوخۆ داوای جیاوبوونەوە پێشکەش بکات بەهۆی زیان و یاخیبوونی ژنەکەیەوە.
مافی مارەیی لە کاتی جیاوبوونەوەدا: ئەگەر دادگا بڕیاری جیاوبوونەوە بدات بەهۆی نشوزی ژنەکەوە، دادوەر ڕێژەی خەتاکە تەنها دەخاتە سەر ژنەکە و بەپێی یاسا ژنەکە بەشێک یان تەواوی مارەیی دواک

23/08/2026

زۆر جاران لە کاتی دروستبوونی کێشەی خێزانیدا، پیاو دەست بەرز دەکاتەوە و لە هاوسەرەکەی دەدات. ئافرەتەکەش لە کاتی تووڕەیی و خەمباریدا، ڕاستەوخۆ ماڵەکە جێدەهێڵێت و دەچێتەوە ماڵی باوکی. پاش تێپەڕبوونی هەفتەیەک یان دوو هەفتە، کاتێک بڕیار دەدەن سکاڵا تۆمار بکەن، تووشی شۆک دەبن چونکە دادگا دەڵێت: “بەڵگەتان چییە کە لێی داویت؟” چونکە شوێنەواری شینبوونەوە یان برینەکە نەماوە!

1️⃣ ڕاپۆرتی پزیشکی دادوەری (التقرير الطبي العدلي):
گرنگترین و تاکە بەڵگەی فەرمی کە دادگا لەسەر کەیسی لێدان پەسەندی دەکات، ڕاپۆرتی پزیشکی دادوەرییە. پێویستە ژنەکە لە یەکەم کاتژمێر یان یەکەم ڕۆژی لێدانەکەدا، بچێتە بنکەی پۆلیسی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان و خێزان، لەوێوە نوسراوی فەرمی بۆ دەکرێت بۆ پزیشکی دادوەری تا شوێنەواری لێدانەکە (برین، شینبوونەوە، یان شکان) تۆمار بکرێت. وێنەی ئاسایی مۆبایل بەبێ ڕاپۆرتی پزیشکی نابێتە بەڵگەی بڕاوە!
2️⃣ سزای لێدان بەپێی یاسای ژمارە ٨ی ساڵی ٢٠١١:
بەپێی یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی خێزانی لە هەرێمی کوردستان، ئەنجامدانی هەر جۆرە توندوتیژییەکی جەستەیی یان دەروونی لە ناو خێزاندا تاوانە. دادوەر دەتوانێت سزای بەندکردن (حبس) لە نێوان (٦ مانگ بۆ ٣ ساڵ) و غەرامەی دارایی (یەک ملیۆن بۆ پێنج ملیۆن دینار)، یان یەکێک لەم دوو سزایە بەسەر هاوسەری سەرپێچیکەردا بسەپێنێت.
3️⃣ بەکارهێنانی لێد

20/08/2026

زۆر کەس دەپرسن: “ئەگەر لەسەر مۆبایلی مێردەکەم یان ژنەکەم چات و وێنەی خیانەت بگرم، دادگا تەڵاقمان دەدات؟”
لە ڕووی یاسای باری کەسێتییەوە، وەڵامی ئەم بابەتە ڕێکار و شیکاری یاسایی تایبەتی هەیە:
1️⃣ پێگەی بەڵگەی دیجیتاڵی (سکرین شۆت و چات):
لە ئێستادا دادگاکانی هەرێمی کوردستان سەیری بەڵگە دیجیتاڵییەکان (چات، دەنگ، وێنە) دەکەن، بەڵام سکرین شۆت بە تەنها یەکلاکەرەوە نییە؛ پێویستە دادگا لە ڕێگەی شارەزای تەکنەلۆژییەوە یان دانپێدانانی لایەنی بەرامبەر لە دروستیی بەڵگەکە بکۆڵێتەوە.
2️⃣ داوای لێکجیابوونەوە (دعوى التفريق):
ئەگەر سەلمێنرا کە پەیوەندییەک لە ڕێگەی مۆبایلەوە بوونی هەیە، دادگا ئەمە وەک زیانگەیاندن (الضرر) لەبەرچاو دەگرێت کە درێژەدان بە ژیانی هاوسەرگیری ئەستەم دەکات و دەکرێت ببێتە هۆی بڕیاری جیا بوونەوە.
3️⃣ جیاوازی نێوان “خیانەتی هاوسەرگیری” و “چاتکردن”:
لە ڕووی یاسای سزادانەوە، تاوانی داوێنپیسی یان خیانەتی هاوسەرگیری (زنا) ڕێکاری سەلماندنی زۆر توندتر و سەختری هەیە. بەڵام چات و وێنە لە دادگای باری کەسێتیدا تەنها وەک هۆکارێک بۆ سەلماندنی “زیان و خراپی ڕەفتار” بەکارڕوات بۆ داوای تەڵاق.
4️⃣ مەترسیی بەکارهێنانی بەڵگەکە (بە نایاسایی):
بڵاوکردنەوەی ئەو وێنە و چاتانە لە سۆشیال میدیا یان بەکارهێنانیان بۆ هەڕەشەکردن، دەبێتە تاوانێکی تر (خراپبەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن) و زیان بە کە�

Address

A
Irbil
440003

Telephone

+9647514453962

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when مصطفى گەردی posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to مصطفى گەردی:

Shortcuts

Share