08/07/2022
Moka khởi nguyên là tên của Thành phố cảng Mocha ở Yemen. Quay trở lại thời xa xưa, người ta tin rằng trong chuyến đi đầy sóng gió của Giáo sĩ Marco Polo (1254-1324) từ Châu Âu đến với thế giới Ả Rập, đoàn tuỳ tùng của ông đã buộc phải lên bờ để tiếp thêm lương thực và nước uống tại Sur (thuộc Tyre, Lebanon ngày nay), bởi thuyền của ông đã khoing được cung cấp đủ chổ chứa nhiều nhu yếu phẩm trên tàu.
Trên thị trường nơi đây Polo nhận thấy một người Yemen mang cà phê từ Mocha đến bán, ông đã mua một số và trở về Châu Âu với cùng nhiều thứ hàng hoá khác. Tuy nhiên hạt cà phê Mocha vẫn chưa được biết đến rộng rãi ở Châu Âu vào thời ấy mà phải đợi cho đến thế kỷ 17.
Vị trí địa lý của quê hương hạt Mocha ở Yemen.
Trong khoảng năm 1595 một Giáo sĩ dòng tên là Pedro Paez, được cho là người đầu tiên nếm thử cái vị cà phê Mocha nổi tiếng ấy, thuật ngữ “Cà phê Mocha” liên kết với cái tên Socola và biến thành hỗn hợp Coffee-Chocolate thì đúng là một kết quả của sự ảnh hưởng từ Châu Âu, chứ người dân Mocha không trồng mà cũng chẳng nhập Socola. Nhờ vị trí đặc biệt như nằm ngay trong cái miệng của biển đỏ, mà thành phố cảng Mocha thời ấy nhộn nhịp bởi sự giao lưu hàng hoá, nơi ăn ở nghỉ của các đội tàu giữa các nước trong vùng Ấn Độ Dương-Châu Á nối với Lục Địa Đen.
Chúng ta đã biết giống cà phê nói chung đã theo chân của đoàn quân viễn chinh Pháp khi vào Việt Nam, vào thế kỷ 19, những nhà Nông học Pháp thời đó thật là tinh tế và nhạy bén khi họ chọn trồng giống cà phê Mocha trên những đồi núi chập chùng của Cao Nguyên Lâm Viên, trong cùng một độ vĩ là 12 và độ cao cũng trong tầm 1500-1600m trên mặt biển như chính trên quê hương của hạt Mocha.
Trong suốt vĩ tuyến ngang tầm với Mocha, Yemen và Đà Lạt, Việt Nam, không có một nước nào có địa hình với độ cao trong khoảng 1500-1600m để có thể trồng được cà phê Mocha.
Chúng ta thường gặp rất nhiều nơi quảng cáo bán cà phê Moka, nhưng điều trớ trêu là hỏi ngay cả người bán hạt cà phê Moka hình thù chính xác của nó ra làm sao, thì mỗi người sẽ chỉ cho chúng ta mỗi cách nhận diện khác nhau, còn người uống thì phần lớn chỉ biết cà phê Moka thơm ngon qua lời kể của những hoài niệm xưa và nghe nói nổi tiếng hơn các loại cà phê khác, chứ thật sự Moka thơm ngon ra làm sao thì có Trời mới tả cho nó chính xác.
Chưa nói đến hạt cà phê Moka mỗi vùng trên thế giới có thể to nhỏ, tròn méo, nhiều ít khác nhau, chỉ nói riêng tại Việt Nam thôi, thì loại cà phê này hiện còn rất ít tại Đà Lạt, nguyên nhân chính dẫn đến điều này là vì năng suất của cây Moka rất thấp, sức chống chọi với sâu bệnh kém, cành lá thì xác xơ so với loại Catimor cũng là một chủng thuộc Arabica, nhưng to khoẻ cho trái nhiều. Vì thế mà người ta loại bỏ dần loại cây Moka bởi khi mà không ai trả tiền thêm cho sự tinh tuý thì dĩ nhiên phải “Quý hồ đa, bất quý hồ tinh” vậy.
Hạt cà phê Moka được trồng ở Cầu Đất-Đà Lạt, thoạt nhìn rất giống với hạt Robusta về màu sắc, nhưng tròn hơn nhiều.
Nhiều du khách đến Đà Lạt cũng quyết tìm mua loại cà phê nổi tiếng này, nhiều người bán luôn quả quyết loại của mình đang bán đây mới chính là Moka, cũng vì sự khẳng định loạn xạ này mà oan uổng cho hạt cà phê nổi tiếng, nay đã bị tai tiếng bởi cách nói khởi nguồn từ Mocha được chúng ta phát âm thành Moka và rồi nay nói lái mỉa mai thành Maco.
Một số người trồng tại Đà Lạt ngày nay đã có ý thức hơn về sự bảo tồn giống cổ, họ vẫn giữ gìn để xen cho cây Moka phát triển cùng với giống Catimor, tuy không phải tất cả đều được trả công xứng đáng cho một loại cây có năng suất thấp và dễ bị sâu bệnh này.
Hạt cà phê Mocha tại bản xứ Yemen, cũng tròn như con cháu của nó tại Cầu Đất-Đà Lạt.
Với độ cao bình quân trong khoảng 1500-1600m trên mặt biển, lại nằm trong dãy vĩ độ thích hợp nhất là những điều kiện tối cần và là nơi cư ngụ lý tưởng để những cây Moka phát triển, cho ra những hạt cà phê chất lượng thơm ngon không thua kém bất kỳ một loại cà phê có chất lượng cao nào trên thế giới.
Hình thù cà phê Mocha so với các loại khác Mocha Yemen so với các loại khác-Tuy có xấu xí về ngoại hình nhưng rất đẹp ở nội dung.
Moka Cầu Đất.
