09/11/2011
تامل در متون تاریخی و باستانی ایران نشان می دهد که این سرزمین برخلاف ممالک و اقالیم دیگر توجه خاصی به توانایی و مقام زن در امور اجتماعی و سیاسی داشته است. این سخن وقتی حجیت پیدا می کند که جایگاه فرمانروایان و سیاست مداران زن در تاریخ، مخصوصاً تاریخ ایران باستان به چشم می خورد. در تاریخ هخامنشی اسامی پادشاهان زن بسیاری به چشم می خورد که نام یکی از پادشاهان زن این دوره آترین است. آترین از بازماندگان نامدار کمبوجیه پسر کوروش کبیر بوده که در زمان داریوش بر سرزمین خوزستان حکمرانی کرده است. آتُر در زبان باستانی اوستایی عتیق به معنای "آتش و آذر" است و پسوند "ین" به معنای "مانند" به کار می رود. آتر درواقع دو خصلت عمده دارد: یکی سوزندگی و خاصیت نوربخشی و مُظهر بودن. البته جنبه ی لاحق آن بیش از سابق در خور توجه بوده است، چه نور نه تنها در ذات خود ظاهر است بلکه مظهر و روشن کننده ی غیر محسوب می شود.
علیرغم اینکه برابری حقوق انسان ها فارق از تبعیض نژادی و جنسیتی از دستآوردهای عدیم النظیر ایرانیانِ ما قبل اسلام محسوب می شود، توجهِ حُکما و متألهین ایرانیِ بعد از اسلام به محتوی و مفهوم نور و تقسیمات اولیه ی آن نیز از اهمیت وافری برخوردار بوده است. فیلسوف و حکیم شهید شهاب الدین سهروردی معروف به شیخ الاشراق بدون شک یکی از نادر ترین متفکرین و متألهین تاریخ ایران بوده که محققین شرق و مستشرقین غرب را(برای مثال هانری کربن و لوئی ماسینیون) شیفته و مفتون خود کرده است. شیخ اشراق بصراحت تمام در آثار خود اذعان دارد که آنچه او برای آیندگان به ارمغان آورده است چیزی نیست بجز حکمت و معارف ایرانیان قبل اسلام(فهلویون در اصطلاح وی) و آنچه که مبتنی بر پیروزیِ دلاورانه و پر افتخارِ نور و آتش است بر ظلمت و تاریکی. آنچه که سهروردی از احیای آن مباهی و مبتهج است محدود به وی نبوده و در آثار حکما و عرفای پیش از او مانند حکیم ابوالقاسم فردوسی، فریدالدین عطار، و حتی حسین بن منصور حلاج نیز مشهود و مشحون است.
